// مقاله / مروري بر پژوهش‌هاي انجام شده در حوزه جوان و شبكه‌هاي اجتماعي

مروري بر پژوهش‌هاي انجام شده در حوزه جوان و شبكه‌هاي اجتماعي در یادداشت های شما ذخیره شد. توجه داشته باشید که یادداشت ها موقت بوده وبعداز خروج شما حذف خواهد شد.

مروري بر پژوهش‌هاي انجام شده در حوزه جوان و شبكه‌هاي اجتماعي

پيمان باقرپور*

// مقدمه

شبكه‌هاي اجتماعي مفهومي نيست كه به پديده تازهاي اشاره داشته باشد. انسان‌ها از آغاز شكل‌گيري گروه‌هاي اجتماعي كوچك و بزرگ، در شبكه‌هاي اجتماعي گوناگوني شركت داشته‌اند. ساختار اين شبكه‌ها از افراد، گروه‌ها و سازمان‌ها، به مثابه «گره‌هاي» آن تشكيل شده است كه اين گره‌ها در ارتباط با يكديگر ميتوانند انواع گوناگوني از وابستگي‌هاي محلي متقابل را داشته باشند، (عاملي، 1388: 47 ـ 48) اما در دنياي امروزي با گسترش به‌كارگيري فن‌آوري اطلاعات و ارتباطات در زندگي روزمره و برقراري ارتباطات در مقياسي جهاني، به صورت تعاملي و بدون در نظر گرفتن مكان و زمان، شبكه‌هاي اجتماعي مجازي رخ نمايان ميكنند. شبكه‌هاي اجتماعي مجازي در رتبه‌بندي پايگاه الكسا، همواره جزو جذاب‌ترين و پرمخاطب‌ترين گونههاي «رسانه‌هاي اينترنت پايه» بوده‌اند. اين محبوبيت به گونه‌اي است كه در سال 2013 نيز از ده وب‌سايت جهان در فهرست الكسا، هفت مورد جزو وب‌سايت‌هاي شبكه‌هاي اجتماعي مجازي هستند. (خانيكي و بصيريان جهرمي، 1392: 46؛ به نقل از: الكسا 2013) شبكه‌هاي اجتماعي مجازي، محصول فن‌آوريهاي وب 2 هستند.1 شبكه‌هاي اجتماعي مجازي با اجتماع‌گرايي مجازي، در معادلات رسانه‌اي جهان امروز، نقشي اساسي بازي مي‌كنند و ميليون‌ها نفر از سراسر دنيا با انگيزه‌هاي مختلف جذب شبكه‌هاي اجتماعي مجازي شده‌اند كه در اين ميان، كاربران جوان استقبال بيشتري نشان داده‌اند. با توجه به آنكه امكان بارگذاري مطالب مختلف در قالب متن، تصوير، موسيقي و فيلم در شبكه‌هاي اجتماعي مجازي وجود دارد و انديشه‌هاي مختلف و متفاوت، قابليت بازتاب در اين فضا را دارند، امكان تغييرهاي مختلف براي زندگي كاربران در اين فضا برقرار است. اين تغييرات و تأثيرات مي‌تواند نمود خود را در زندگي جوانان به عنوان فعال‌ترين كاربران اين فضا در عرصه‌هاي فرهنگي، اجتماعي، ديني، هويتي و شيوه و سبك زندگي به شكلي دوچندان نمايان كنند، به گونه‌اي كه مي‌توان گفت، ويژگي‌هاي خاص دوره جواني مانند نياز به هويت‌يابي، انگيزه پيشرفت، تمايل به كشف امور ناشناخته، علاقه به يافتن فرصت‌هاي تحصيلي و شغلي، نياز به تفريح و شادي‌هاي عاطفي، تنوع‌طلبي و گرايش به همگام شدن با نوآوري‌هاي جهاني، از جمله زمينه‌هايي است كه مطلوبيت استفاده از اين رسانه (اينترنت و شبكه‌هاي اجتماعي مجازي) را در بين جوانان شدت مي‌بخشد. (جواهري و باقري، 1390: 2)
جوانان بخش مهم و بزرگي از سرمايه انساني جامعه ما را تشكيل ميدهند. تغييرات اجتماعي، فرهنگي و سياسي اين نسل از اين ظرفيت برخوردار است كه منشأ دگرگوني‌هايي در ديگر سطوح جامعه باشند. ازاين‌رو، توجه به تأثيراتي كه اين شبكه‌هاي اجتماعي مجازي در زندگي جوانان دارند، به مسئله مهمي تبديل شده است. در اين راستا، مقاله حاضر، به بررسي 19 اثر پژوهشي پرداخته است، كه تأثيرات شبكه‌هاي اجتماعي مجازي در زندگي جوانان و علل گرايش آن‌ها به اين شبكه‌ها را تبيين كرده‌اند. هدف از اين مطالعه، بررسي علل گرايش جوانان به شبكه‌هاي اجتماعي مجازي و تأثير اين شبكهها بر هويت، سبك زندگي و هويت ديني و ملي جوانان است. در اين مقاله، نخست مفاهيمي همچون جوان، شبكه‌هاي اجتماعي، سبك زندگي و هويت، بازخواني، سپس گزارشي از پژوهش‌ها و يافته‌هاي آنها بيان مي‌شود.

// خلاصه‌اي از پژوهش‌ها

1. شبكه‌هاي اجتماعي مجازي و كاربران جوان؛ از تداوم زندگي واقعي تا تجربه جهان وطني؛ محمود شهابي و قدسي بيات،
.
گزارشي از پژوهش
مسئله اصلي اين مقاله، دلايل حضور كاربران جوان ايراني در شبكه‌هاي اجتماعي مجازي، با وجود ممنوعيت قانوني دسترسي به برخي آن‌هاست. اين مطالعه با رويكرد پژوهشي استفاده و رضايت‌مندي و انجام تحقيق كيفي و برگزاري مصاحبه‌هاي نيمه ساختاريافته در قالب گروه‌هاي كانوني متمركز به شناسايي انگيزه‌ها و اهداف حضور جوانان در اين شبكه‌ها و كاربردهاي رضايت‌بخش شبكه‌هاي اجتماعي مجازي از زبان خود كاربران اقدام كرده است. اين پژوهش، تلاش كرده پس از معرفي انگيزه‌هاي كاربران جوان با توجه به مقتضاي شرايط اجتماعي، سني و جنسي كاربران دلايل، گفته شده و جايگاه شبكه‌هاي اجتماعي مجازي در زندگي كاربران جوان تبيين و تشريح كند.
يافته‌هاي پژوهش
يافته‌هاي پژوهش نشان مي‌دهد، از ديدگاه كاربران جوان، محيط شبكه‌هاي اجتماعي مجازي مانند «فيس‌بوك» كه كاربران جوان ايراني زيادي در آن فعاليت دارند، فضايي سياسي تلقي نمي‌شود، بلكه بيشتر آن‌ها براي تسهيل روابط خود، احياي ارتباطات قديمي و ايجاد و حفظ ارتباطات دوستانه به آن رو مي‌آورند، در حالي كه برخي محدوديت‌هاي خانوادگي، جغرافيايي، اجتماعي، فرهنگي، سياسي و اقتصادي را با حضور در شبكه جبران مي‌كنند كه از مهم‌ترين آنها، تجربه جهان وطني و آشنايي با دنياي مدرن است.
2. اهداف انگيزه‌هاي عضويت كاربران در شبكه‌هاي اجتماعي مجازي (مطالعه‌اي درباره جوانان شهر تهران)؛ محمود شهابي و قدسي بيات، علوم اجتماعي، فصلنامه علمي _ پژوهشي مطالعات فرهنگ و ارتباطات، زمستان 91، سال 13،‌ شماره 52، صفحه 61 _ 86‌ .
گزارشي از پژوهش
محققان در اين مقاله به علل حضور كاربران جوان تهراني در اين شبكه‌ها پرداخته‌اند. اين تحقيق مبتني بر چارچوب نظري استفاده و رضامندي و با روش مصاحبه‌هاي عمقي بدون ساختار، اهداف و انگيزه‌هاي عضويت جوانان 18 تا 30 ساله را، با سابقه حداقل دو سال عضويت در شبكه‌هاي اجتماعي مجازي شناسايي كرده است. محققان اين مقاله معتقدند كه با رويكردي واقع‌گرايانه، كاربران 18 تا 29 ساله اين شبكه‌ها در كمتر از يك دهه، اركان اصلي فرهنگ كشور را در دست خواهند گرفت و متولي پرورش نسل آينده خواهند بود.
يافته‌هاي پژوهش
نتايج اين تحقيق نشان داده است كه توسعه كيفيت و كميت در روابط و كنش‌هاي اجتماعي از عوامل مهم روي آوردن جوانان تهراني به كنش‌گري شبكه‌اي است. به اين معنا كه كاربران جوان، فعاليت در شبكه‌هاي اجتماعي مجازي را امكاني براي ادامه همراهي و هم‌نوايي با حلقه دوستان مي‌پندارند و شبكه‌هاي اجتماعي مجازي را سياسي نمي‌دانند. بروز خود واقعي و تخليه عاطفي، بدين معنا كه كاربران در اين فضا راحت‌تر مي‌توانند به برون‌ريزي باورها، ديدگاه‌ها، عواطف و تجربه‌هاي خود بپردازند. اطلاع‌يابي و اطلاع‌رساني عمومي، تفريح و سرگرمي، از ديگر اهداف و انگيزه‌هاي كاربران جوان از عضويت در اين شبكه‌هاست. بر اساس اين مطالعه، دليل و انگيزه مهم ديگر جوانان، برقراري ارتباط با غير ايرانيان است كه تمايل به ايجاد بستري چند فرهنگي را تداعي مي‌كند.
3. عوامل مرتبط با گرايش دانشجويان به شبكه اجتماعي فيس‌بوك؛ علي‌اصغر كيا و يونس نوري مرادآبادي، مطالعات فرهنگ و ارتباطات، بهار 1391، سال 13، شماره 17 پياپي 49، صفحه 181 ـ 212.
گزارشي از پژوهش
محققان در اين پژوهش به بررسي علل گرايش دانشجويان امريكا و ايران، به شبكه‌هاي اجتماعي مجازي پرداخته‌اند. در اين تحقيق، نخست با روش اسنادي و كتاب‌خانه‌اي به بررسي 18 مقاله معتبر چاپ شده در ژورنال‌هاي مهم جهان درباره علل گرايش دانشجويان امريكايي، پرداخته و در ادامه با روش پيمايش و با روش نمونه‌گيري هدف‌مند، به بررسي علل گرايش دانشجويان ايراني به فيس‌بوك پرداخته‌اند.
يافته‌هاي پژوهش
نتايج اين تحقيق در مرحله اول، بعد از يك مقوله‌بندي از ميان پژوهشهاي انجام شده، ايجاد روابط جديد، حفظ روابط قديمي، جست‌وجوي اخبار، اطلاعات و سرگرمي را مهم‌ترين دلايل عضويت دانشجويان امريكايي تشخيص دادند و در مرحله دوم، از مهم‌ترين علل پيوستن دانشجويان ايراني به فيس‌بوك، مي‌توان به اشتراك‌گذاري اطلاعات و اخبار، آزادي در ارتباط، جريان آزاد اطلاعات در شبكه، توانايي كنترل مخاطب بر اطلاعات شخصي و برابري اصولي در شبكه اشاره كرد.
4. بررسي رابطه ميان نگرش سياسي، اعتماد به رسانه ملي، مخاطبان فعال و گرايش دانشجويان دانشگاه‌هاي تهران به شبكه‌هاي اجتماعي مجازي؛ مجتبي اميري و يونس نوري مرادآبادي، فصلنامه علمي ـ پژوهشي رسانه و فرهنگ (مطالعات بين رشته‌اي)، زمستان 1391،
، صفحه 39 ـ 63.
گزارشي از پژوهش
محقق در اين پژوهش كه به پشتوانه نظريه استفاده و رضامندي و به روش پيمايش و با تكنيك پرسش‌نامه و روش نمونه‌گيري احتمالي خوشه‌اي انجام شده است، دنبال بررسي نقش عوامل سه‌گانه فعال يا منفعل بودن مخاطب ايراني، گرايش سياسي دانشجويان ايراني و اعتماد به اخبار رسانه ملي در پيوستن دانشجويان به فيس‌بوك است.
يافته‌هاي پژوهش
نتايج اين پژوهش نشان مي‌دهد:
1. بين فعال يا منفعل بودن مخاطب ايراني بر ميزان استفاده و رضامندي از شبكه فيس‌بوك رابطه وجود دارد و دانشجويان فعالانه از فيس‌بوك استفاده مي‌كنند؛
2. ميزان اعتماد به رسانه‌هاي داخلي بر ميزان استفاده و رضامندي از شبكه اجتماعي فيس‌بوك اثرگذار بوده و مخاطباني كه اعتماد كمتري داشته‌اند، از فيس‌بوك استفاده كرده‌اند و رضامندي بيشتري دارند؛
3. نگرش سياسي دانشجويان (جوانان) بر ميزان بهره‌مندي و رضامندي از شبكه اجتماعي فيس‌بوك اثر نداشته است. اين پژوهش به ما نشان مي‌دهد كه از علل گرايش جوانان به اين شبكه‌ها ميتوان به ميزان اعتماد كمي كه به رسانه‌هاي داخلي دارند و نگرش سياسي آنان، اشاره كرد.
5. شبكه‌هاي اجتماعي اينترنتي و سبك زندگي جوانان؛ حسن
و محمدصادق
نشريه: اطلاع‌رساني و كتابداري «

، صفحه 2 تا 15.
گزارشي از پژوهش
در اين پژوهش موضوع سبك زندگي جوانان و شبكه‌هاي اجتماعي مجازي بررسي شده است. اين تحقيق با روش پيمايش اينترنتي و نمونه‌گيري غير احتمالي و با فرستادن پرسش‌نامه به صورت آنلاين براي كاربران جوانِ فعال كلوپ، انجام شده است. مباني نظري اين پژوهش نظريه جامعه شبكه‌اي كاستلز و نظريه دو فضايي شدن سعيدرضا عاملي است.
يافته‌هاي پژوهش
نتايج تحقيق نشان مي‌دهد كه افراد (جوانان) با اهداف متنوعي عضو اين شبكه‌ها مي‌شوند كه مهم‌ترين آن را سرگرمي است. ميان عضويت در شبكه‌هاي اجتماعي مجازي و نحوه اختصاص وقت به ديگر فعاليت‌هاي اجتماعي، ارتباط وجود دارد. كاربران جوان اشاره كرده‌اند كه براي بهره‌مندي بيش از حد از اين شبكه‌ها، مورد اعتراض ديگر اعضاي خانواده قرار گرفته‌اند. ميان عضويت در شبكه‌هاي اجتماعي اينترنتي با مقوله‌هايي مانند رابطه با جنس مخالف و شيوه محاورات (نوع بيان و الفاظ) اعضا در محيط بيروني، و بين عضويت در شبكه‌هاي اجتماعي مجازي و سبك زندگي جوانان ارتباط وجود دارد. همچنين بين عضويت در شبكه‌هاي اجتماعي اينترنتي و سبك زندگي مجازي جوانان رابطه وجود دارد.
6. تأثير شبكه‌هاي اجتماعي مجازي بر سبك زندگي (با تأكيد بر سلامت اجتماعي)؛ منصور ساعي و جواد نظري‌مقدم، همايش تخصصي بررسي ابعاد شبكه‌هاي اجتماعي، سال 1392.
گزارشي از پژوهش
اين پژوهش به بررسي تأثير شبكه‌هاي اجتماعي بر سبك زندگي جوانان پرداخته‌ است. ويژگي‌ها و كاركردهاي هويت‌بخش شبكه‌هاي اجتماعي مجازي و تأثيرشان در شيوه زندگي افراد، نحوه تعامل فرد با محيط و جامعه و چگونگي استفاده از امكانات محيطي و گذراندن اوقات فراغت و نحوه مصرف در سلامت اجتماعي، از جمله سرفصل‌هاي مهم اين تحقيق مي‌باشد.
يافته‌هاي پژوهش
بنابر نتايج اين تحقيق نظري مي‌توان انتظار داشت شبكه‌هاي اجتماعي مجازي با تسهيل يا عدم تسهيل فرآيند ادغام اجتماعي، پذيرش اجتماعي، شكوفايي اجتماعي، ربط يا وابستگي اجتماعي، همكاري اجتماعي، حمايت اجتماعي و انطباق اجتماعي بر سلامت اجتماعي، اثرگذارند.
7. مطالعه‌اي در باب تأثيرات شبكه‌هاي اجتماعي مجازي بر سبك زندگي و اوقات فراغت جوانان؛ علي‌اكبر اكبري‌تبار و جعفر هزارجريبي، كنگره ملي اداره كل ورزش و جوانان شيراز و پژوهشكده علوم اجتماعي دانشگاه شيراز، سال 1392.
گزارشي از پژوهش
پژوهشگران در اين پژوهش به فراتحليلي نظري در باب تحقيقات خارجي اين حوزه پرداخته‌اند. تأثير شبكه‌هاي اجتماعي مجازي بر زندگي جوانان و چگونگي گذراندن اوقات فراغت و گونه‌هاي جديد تعامل و شيوه‌هاي نوين از زندگي، جزو موضوعاتي است كه بررسي شدند.
يافته‌هاي پژوهش
نتايج اين مطالعه نشان مي‌دهد كه گونههاي جديد از تعامل و ارتباط و شيوه‌هاي جديد از زندگي، تحت تأثير حضور در فضاي مجازي براي جوانان ايجاد شده است. نتيجه ديگر حاكي از آن است كه شبكه‌هاي اجتماعي مجازي، تأثيرات عديده و چند وجهي بر زندگي جوانان و چگونگي گذراندن اوقات فراغت آنان دارد.
8. بازنمايي هويت مجازي دانشجويان شهر تهران در شبكههاي اجتماعي مجازي مطالعه موردي؛ فرنوش زنگويي و ميثم سام بند، همايش تخصصي بررسي ابعاد شبكه‌هاي اجتماعي، سال1392.
گزارشي از پژوهش
در تحقيق حاضر تلاش شده است با بهره‌مندي از روش تحليل محتوا، چگونگي بازنمايي هويت مجازي, مورد بررسي قرار گيرد. در اين تحقيق، كه با يك دستورالعمل كدگذاري شده متشكل از 20 متغير تنظيم شده، پروفايل 384 نفر با استفاده از فرمول كوكران و روش نمونه‌گيري خوشه‌اي انتخاب شده‌اند.
يافته‌هاي پژوهش
نتايج اين پژوهش نشان ميدهد، ميان متغيرهاي جنس و وضعيت تأهل و تعداد و محتواي بارگذاري شده و رعايت حجاب اسلامي در عكسهاي بارگذاري شده، رابطه وجود دارد. بازنمايي هويت مجازي به تفكيك دو متغير جنس و وضعيت تأهل، متفاوت است.
9. بررسي وضعيت پاي‌بندي به هويت فرهنگي اعضاي شبكه اجتماعي فيس‌بوك؛ علي‌رضا قبادي، اميدعلي مسعودي و زهرا مهري، همايش تخصصي بررسي ابعاد شبكه‌هاي اجتماعي، سال1392.
گزارشي از پژوهش
محققان در اين پژوهش به بحث هويت فرهنگي دانشجويان و شبكه اجتماعي فيس‌بوك پرداخته‌اند. اين مقاله از نوع اكتشافي و حاصل پژوهشي پيمايشي است. فن گردآوري آن، پرسش‌نامه و نظريه‌هاي مورد استفاده آن، ساختارگرايي گيدنز و بازنمايي استوارت هال است.
يافته‌هاي پژوهش
بر اساس يافته‌هاي اين مطالعه، عضويت و مشاركت زنان مجرد در رده سني 20 تا 22 سال، در مقايسه با مردان در فيس‌بوك بيشتر است. احساس تعلق به خط و زبان فارسي، دوستي بر اساس ارزش‌ها و هنجارها، انتخاب شيوه پوشش و آرايش مطابق با ارزش‌ها و هنجارها، احترام به فرهنگ و مليت‌هاي مختلف در ياداشت‌ها و نظرها در فيس‌بوك، حكايت از پاي‌بندي دانشجويان به هويت فرهنگي در فيس‌بوك دارد. از سوي ديگر، عدم توافق دانشجويان بر تعلق‌شان به هنجارهاي ديني و ملي و تمايل كم آنها در استفاده از نشانهها و احاديث ديني و اشتراك اصول آن، علاقهمندي به يادگيري اصلاحات زباني رايج در فيس‌بوك، حكايت از پاي‌بند نبودن دانشجويان به هويت فرهنگي دارد. نتايج، نشان‌دهنده اين است كه محتواي هويت فرهنگي دانشجويان در فيس‌بوك در محك ارزيابي، تغيير، مقايسه و انتخاب واقع مي‌شود.
10. شبكه اجتماعي فيس‌بوك و هويت جهاني جوانان تبريز؛ صمد عدلي‌پور، فائزه خاكسار و آسيه سپهري، همايش تخصصي بررسي ابعاد شبكه‌هاي اجتماعي، سال 1392.
گزارشي از پژوهش
محققان در اين پژوهش با تكيه بر نظريه‌هاي كاشت گربنر و ساخت‌يابي گيدنز، رابطه بين هويت و استفاده كاربران از شبكه‌هاي اجتماعي مجازي را بررسي كرده‌اند. همچنين در اين پژوهش، از روش پيمايش و نمونه‌گيري داوطلبانه و در دسترس و پرسش‌نامه اينترنتي، ‌استفاده شده است.
يافته‌هاي پژوهش
نتايج اين تحقيق نشان مي‌دهد كه بين مدت زمان عضويت، ميزان استفاده و مشاركت و فعاليت و واقعي تلقي كردن محتواي فيس‌بوك از سوي كاربران جوان و هويت جهاني، رابطه معنادار و مثبتي وجود دارد؛ يعني هرچه ميزان اين متغيرها افزايش مي‌يابد، هويت جهاني كاربران هم افزايش پيدا مي‌كند. در واقع، فيس‌بوك، به طور خاص و شبكه‌هاي اجتماعي مجازي به شكلي عام هويت جهاني جوانان را تقويت ميكنند.
11. شبكه اجتماعي فيس‌بوك و هويت ملي جوانان؛ صمد عدلي‌پور، وحيد قاسمي و مسعود كيان‌پور، فصلنامه علمي ـ پژوهشي مطالعات ملي، زمستان 1392، سال 14، شماره 4، پيايي56.
گزارشي از پژوهش
در اين پژوهش هويت ملي جوانان و شبكه‌هاي اجتماعي مجازي مطالعه شده است. اين تحقيق به روش پيمايشي و با استفاده از روش نمونه‌گيري داوطلبانه و در دسترس و بهره‌گيري از پرسش‌نامه اينترنتي، با تكيه بر نظريه‌هاي كاستلز، هابرماس و ولمن صورت گرفته است. جامعه آماري پژوهش حاضر را كاربران جوان فيس‌بوك شهر اصفهان در سال 1391 تشكيل مي‌دهند و حجم نمونه برابر با 424 نفر است. 130 نفر از كاربران شبكه اجتماعي فيس‌بوك، جامعه آماري اين پژوهش را دربرمي‌گيرد كه با نمونه‌گيري غير احتمالي هدفمند انتخاب شده‌اند.
يافته‌هاي پژوهش
نتايج اين پژوهش حاكي از آن است كه بين مدت زمان عضويت، ميزان استفاده و مشاركت و فعاليت كاربران در فيس‌بوك و هويت ملي كاربران، رابطه معنادار معكوس و بين واقعي تلقي كردن محتواي مطالب فيس‌بوك و هويت ملي كاربران، رابطه معنادار مثبتي وجود دارد؛ يعني هر چه مدت زمان عضويت، ميزان استفاده و فعاليت و مشاركت كاربران در فيس‌بوك از سوي كابران افزايش مي‌‌يابد، هويت ملي كاربران ضعيف‌تر مي‌شود. همچنين بين ويژگي‌هاي جمعيت‌شناختي كاربران (جنسيت و تحصيلات) و انگيزه آنان، رابطه معناداري ديده نمي‌شود.
12. بررسي رابطه شبكه‌هاي اجتماعي مجازي و هويت ديني كاربران؛ كاظم مزيناني، همايش تخصصي بررسي ابعاد شبكه‌هاي اجتماعي، سال1392.
گزارشي از پژوهش
محقق اين پژوهش، موضوع شبكه‌هاي اجتماعي مجازي و هويت ديني دانشجويان را بررسي كرده است و با روش پيمايش انجام شده، به دنبال پاسخ به اين پرسش بوده است كه «آيا بين استفاده از شبكه‌هاي اجتماعي مجازي و تضعيف هويت ديني كاربران جوان، رابطه‌اي وجود دارد»؟
يافته‌هاي پژوهش
محقق در اين پژوهش به اين نتايج دست يافته كه صرف حضور و استفاده از شبكه‌هاي اجتماعي مجازي بر تضعيف هويت ديني كاربران جوان، تأثير معناداري ندارد، ولي نوع استفاده از اين شبكه‌ها از نظر استفاده كاربردي يا تفريحي، مدت زمان حضور طولاني در اين شبكه‌ها و هدف استفاده كاربران از اين شبكه‌ها، به علاوه طبقه و پايگاه اجتماعي آنان در تضعيف هويت ديني كاربران و تمايل آنان در حركت از هويت سنتي و اصيل ديني به سمت هويت بازتابي و مدرن، اثرگذار بوده و دست‌كم هويت اصيل كاربران را در برخي حيطه‌ها دچار تشكيك ميكند.
13. بررسي رابطه بين استفاده از شبكه‌هاي اجتماعي و گرايش ديني (موردپژوهي: دانشجويان دانشكده هنرهاي زيبا دانشگاه تهران)؛ اميرعلي بينام، همايش تخصصي بررسي ابعاد شبكه‌هاي اجتماعي، سال 1392.
گزارشي از پژوهش
در اين پژوهش، رابطه شبكه‌هاي اجتماعي مجازي و گرايش ديني كاربران جوان عضو بررسي شده است و به روش پيمايش صورت گرفت و محقق درصدد يافتن پاسخ براي اين پرسش است كه «آيا بين استفاده از اين شبكه‌ها و گرايش ديني و همچنين بين ميزان پاي‌بندي به اعتقادات ديني و نشر ارزش‌هاي ديني در شبكه‌هاي اجتماعي مجازي رابطه معناداري وجود دارد يا هيچ رابطه‌اي نيست»؟
يافته‌هاي پژوهش
يافته‌هاي به دست آمده در اين پژوهش عبارتند از اينكه بيش از 80 درصد كاربران با هدف يافتن اطلاعات علمي، تفريحي، سياسي و فرهنگي، از اين شبكه‌ها استفاده ميكنند و بين استفاده از اين شبكهها و گرايش ديني، رابطه معناداري وجود دارد. همچنين بين ميزان پاي‌بندي به اعتقادات ديني و نشر ارزش‌هاي ديني در شبكه‌هاي اجتماعي مجازي، رابطه وجود دارد.
14. تعامل در فضاي مجازي شبكه‌هاي اجتماعي اينترنتي و تأثير آن بر هويت ديني جوانان مطالعه موردي فيسبوك و جوانان شهر اصفهان؛ وحيد قاسمي،
،
؛ دو فصلنامه دين و ارتباطات، سال 19، شماره 2، پياپي 42.
گزارشي از پژوهش
اين پژوهش به صورت پيمايشي و با استفاده از روش نمونه‌گيري داوطلبانه و در دسترس و بهره‌گيري از پرسش‌نامه اينترنتي، با تكيه بر نظريه‌هاي كاشت و ساخت‌يابي گيدنز، صورت گرفته است. كاربران جوان فيس‌بوك شهر اصفهان، جامعه آماري پژوهش حاضر را تشكيل مي‌دهند.
يافته‌هاي پژوهش
نتايج پژوهش حاضر حاكي از آن است كه بين مدت زمان عضويت، استفاده و ميزان مشاركت و فعاليت كاربران در استفاده از فيس‌بوك، رابطه معنادار معكوس و بين واقعي تلقي كردن محتواي فيس‌بوك و هويت ديني كاربران، رابطه معنادار مثبتي وجود دارد؛ يعني هرچه مدت زمان عضويت، ميزان استفاده و مشاركت و فعاليت كاربران در استفاده از فيس‌بوك افزايش مي‌يابد، از برجستگي هويت ديني نزد آن‌ها كاسته مي‌شود. همچنين يافته‌ها بر اين واقعيت دلالت دارد كه جوانان متناسب با نوع نيازهاي ديني و مذهبي خود از فيس‌بوك استفاده مي‌كنند و به همان ترتيب، استفاده از فيس‌بوك بر شيوه و سبك دينداري آن‌ها اثر مي‌گذارد و قرائت‌هاي ديني مختلف را افزايش مي‌دهد.
15. ميزان مشاركت دانشجويان ارتباطات در توليد محتواي رسانه‌هاي اجتماعي، محمدرضا رسولي و مريم مرادي، فصلنامه مطالعات فرهنگ و ارتباطات، پاييز 1391، شماره 19، صفحه 113.
گزارشي از پژوهش
رسانه‌هاي اجتماعي توصيف ابزارهاي آنلاين است كه مردم از آن براي اشتراك محتوا، پروفايل‌ها، نظرها، ديدگاه‌ها، تجربه‌ها و افكار استفاده مي‌كنند. بنابراين، رسانه اجتماعي تسهيل‌كننده گفت‌وگوها و كنش‌هاي متقابل آنلاين بين گروه‌هايي از مردم است. اين ابزارها شامل بلاگ‌ها، تابلوهاي پيام، پادكست، ميكروبلاگ، نشانه‌گذاري‌ها، شبكه‌ها و ويكي‌هاست.
هدف اصلي نوشتار اين است كه ميزان مشاركت دانشجويان ارتباطات در توليد محتواي رسانه‌هاي اجتماعي سنجيده شود. روش، پيمايشي و جامعه آماري همه دانشجويان رشته علوم ارتباطات اجتماعي دانشگاه‌هاي علامه طباطبايي، تهران، آزاد واحد تهران مركزي و علوم تحقيقات در مقاطع تحصيلي كارشناسي، كارشناسي ارشد و دكتراي سال 1390 است.
يافته‌هاي پژوهش
بررسي‌هاي انجام شده نشان داد كه بيشتر افراد، عضو يكي از شبكه‌هاي اجتماعي اينترنتي مانند فيس‌بوك هستند. دسترسي بيشتر پاسخ‌گويان به شبكه‌هاي اجتماعي، مانند فيس‌بوك با فيلترشكن انجام مي‌شود و بيشتر افراد اعتقاد دارند كه استفاده از فيلترشكن براي آنها، آسان و در دسترس است.
16.
، حميد
و سيد وحيد
، نشريه
«

»،
.
گزارشي از پژوهش
محقق براي ارزيابي وضعيت حضور كاربران ايراني در شبكه‌هاي اجتماعي مجازي و سنجش ديدگاه آنها درباره ميزان محبوبيت اين شبكه‌ها در ميان كاربران اينترنت در ايران، اقدام به طراحي و اجراي پرسش‌نامه اينترنتي‌ و اجراي آن بر بستر پايگاه تخصصي نظرسنجي و افكارسنجي برخط (آنلاين) كرد. هدف اصلي تحقيق اين بود كه ميزان نفوذ شبكه‌هاي اجتماعي مجازي مورد نظر در اين پژوهش را در ميان كاربران ايراني اينترنت بسنجد. همچنين محقق در پي يافتن پاسخ سؤالاتي درباره ميزان نفوذ شبكه‌هاي اجتماعي مجازي مختلف و تأثير آن‌ها بر تحولات سياسي و اجتماعي، به ويژه انتخابات‌ سال 1388 و مسائل پس از آن بود. مقايسه بين شبكه‌هاي مختلف اجتماعي و ميزان محبوبيت آن‌ها در ميان‌ كاربران اينترنت در ايران، از ديگر هدف‌هاي اين تحقيق بود كه تا حد زيادي به اين اهداف دست يافت.
يافته‌هاي پژوهش
بر اساس يافته اين تحقيق، 78 درصد كاربران اينترنت در ايران، عضو يكي از انواع شبكه‌هاي اجتماعي مجازي‌ هستند. بيشتر كاربران شركت‌كننده در اين تحقيق، داراي وب‌نوشته بوده و از فضاي شبكه‌هاي اجتماعي‌ مجازي به خوبي باخبرند. بيشتر پاسخ‌گويان با اين گويه موافقند كه به كمك شبكه‌هاي اجتماعي‌ مجازي توانسته‌اند دوستان دنياي واقعي‌شان را كه پيش‌تر مي‌شناخته‌اند، بيابند و با آن‌ها ارتباط برقرار كنند. براي بيشتر كاربران اينترنت در ايران، شبكه‌هاي اجتماعي مجازي علاوه بر كاركرد دوست‌يابي، كاركرد يافتن اطلاعات و اخبار را نيز دارد.
17.
؛ روح‌الله
نشريه

،
، صفحه 14 ـ 19.
گزارشي از پژوهش
شبكه‌هاي اجتماعي كه يكي از جديدترين و پرمخاطب‌ترين سرويس‌هاي اينترنتي است، از جنبه‌هاي مختلف قابل كنكاش و ارزيابي است. در اين مقاله سعي شده است به اختصار مطالبي در زمينه بررسي كاركردها و شناسايي آثار مثبت و پي‌آمدهاي‌ منفي شبكه‌هاي اجتماعي اينترنتي در قالب چهار بخش ارائه شود. در بخش اول، به بيان هدف‌ها و كاركردهاي شبكه‌هاي‌ اجتماعي پرداخته و در بخش دوم، مزاياي شبكه‌هاي اجتماعي، برشمرده مي‌شود. در بخش سوم، مشكلات و پي‌آمدهاي منفي ناشي از اين شبكه‌ها، بررسي شده و بخش پاياني نيز به نتيجه‌گيري از مباحث مطرح شده، اختصاص‌ يافته است.
يافته‌هاي پژوهش
نتايج تحقيق نشان مي‌دهد، كنار همه آثار مثبت شبكه‌هاي اجتماعي مجازي، تصور برخي از پي‌آمدهاي منفي آنها و چالش‌هايي كه ايجاد كرده‌اند، امري بديهي است. مسلم است كه به جاي برخورد سلبي با اين پديده نو، بررسي و ريشه‌يابي مشكلات و پي‌آمدهاي منفي ناشي از آن و در پيش گرفتن راه‌هاي اصلاحي، قطعاً نتايج بهتري را در بر خواهد داشت. در پايان، چند پيشنهاد كلي براي در امان ماندن كاربران شبكه‌هاي اجتماعي از آسيب‌هاي احتمالي و بهره‌برداري از آثار مثبت اين شبكه‌ها ارائه مي‌شود:
1. ايجاد و راه‌اندازي شبكه‌هاي اجتماعي سالم و سودمند براي مبارزه با شبكه‌هاي اجتماعي مخرب؛
2. آموزش و فرهنگ‌سازي؛
3. نظارت كارشناسانه و مستمر بر فضاي جوامع مجازي و برنامه‌ريزي براي آينده.
18.
؛ مجتبي

تاجي، نشريه

مطالعات ملي،
، صفحه 91 ـ 112.
گزارشي از پژوهش
فضاي ارتباطاتي اعم از حقيقي و مجازي در پذيرش و دست‌يازي افراد جامعه، به ويژه جوانان به الگوهاي ذهني (نگرش‌ها) و عيني (رفتارها)، نقش تعيين‌كننده‌اي ايفا مي‌كند. در اين ميان، در عرصه مجازي فعاليت رو به گسترش شبكه‌هاي اجتماعي، به عنوان يكي از كارگزاران ايجاد تغييرات اجتماعي، واقعيتي انكارناپذير است. اين مطالعه، براي بررسي تأثير شبكه‌هاي اجتماعي بر سبك زندگي جوانان در شهرستان شهركرد و پاسخ به اين مسئله كه جوانان اين شهرستان داراي كدام‌‌يك از سبك‌هاي زندگي هستند، در سال 1390 و به روش پيمايشي انجام شده است. قلمرو موضوعي اين پژوهش، متغيرهاي زمينه‌اي، انسجام رابطه‌اي، انسجام ارزشي، تجمع اجتماعي و سبك زندگي است. جامعه آماري اين طرح شامل همه كاربران اينترنتي سنين 35 ـ 15 سال حاضر در 16 كافي‌نت فعال شهرستان شهركرد در سال 1389 مي‌شود. براي تعيين نوع سبك زندگي و ايجاد معرف‌هاي متغيرهاي مستقل از پرسش‌نامه محقق ساخته، استفاده شده است.
يافته‌هاي پژوهش
نتايج تحقيق نشان داد، بين نوع شبكه، محل سكونت، انسجام ارزشي و سبك زندگي رابطه‌اي وجود ندارد، ولي بين متغيرهاي جنسيت، ميزان تحصيلات، انسجام رابطه‌اي، تجمع اجتماعي، و سبك زندگي رابطه معناداري هست.
19. بررسي رابطه استفاده از شبكه‌هاي ماهواره‌اي و گرايش بهره‌برداران به آسيب‌هاي اجتماعي در بين جوانان شهر كرج؛ عبدالرضا اميري، يونس نوري‌مرادآبادي و سيدمحمد بساطيان، پژوهش‌نامه نظم و امنيت انتظامي، زمستان 1390، دوره چهارم، شماره 16، صفحه 117 _ 142.
گزارشي از پژوهش
رسانه‌ها با اشاعه و پردازش اطلاعات و با حذف فاصله‌هاي زماني و مكاني به عنوان منبع اطلاعاتي قوي، عمل مي‌كنند كه تعيين‌كننده سمت و سوي بسياري از كنش‌هاي افراد، به ويژه جوانان هستند. اين مقاله با تكيه بر مهم‌ترين نظريه‌هاي ارتباطات همچون نظريه كاشت، رويكرد استفاده و خشنودي و نظريه نگرش نو، به بررسي تأثير ماهواره بر گرايش‌هاي آسيب‌زاي جوانان پرداخته است. مقاله حاضر با توجه به اهداف مورد نظر، از نظر هدف كاربردي، ماهيت، توصيفي و تحليلي و اجرا، براي آزمون فرضيات پيمايشي است. جمعيت آماري اين پژوهش جوانان شهر كرج و تعداد نمونه‌ها برابر با 384 نفر است.
يافته‌هاي پژوهش
بررسي‌هاي انجام شده نشان داد كه بين گرايش به آسيب‌هاي اجتماعي با ميزان استفاده، نوع استفاده و ميزان اعتماد به ماهواره، همبستگي معناداري وجود دارد.

/// مقالات