// مقاله / يك خاطره؛ چند برداشت؛ برداشت‌هايي روان‌شناختي از سخنان امام حسن مجتبي عليه السلام

يك خاطره؛ چند برداشت؛ برداشت‌هايي روان‌شناختي از سخنان امام حسن مجتبي عليه السلام در یادداشت های شما ذخیره شد. توجه داشته باشید که یادداشت ها موقت بوده وبعداز خروج شما حذف خواهد شد.

يك خاطره؛ چند برداشت؛ برداشت‌هايي روان‌شناختي از سخنان امام حسن مجتبي عليه السلام

ابراهيم اخوي
جُناده، يكي از ياران امام مجتبي عليه السلام است كه نزد حضرت آمده است. حال امام خوب نيست و به دليل مسموميت شديدي كه پيدا كرده، در بستر شهادت قرار گرفته است. اين روزهاي پاياني نيز دوستان و يارانش را با تمام دشواري كه از نظر وضعيت جسمي دارند، به حضور مي‌پذيرند و تمام تلاش خود را براي راهنمايي ياران خود به كار مي‌گيرند تا آخرين بهره‌ها را از هدايتگري نصيب آنان نمايند. زماني كه جناده بر بالين امام حاضر شد، با نصيحتي ناب از حضرت روبه‌رو گرديد. امام رو به جناده كرد و درباره هم‌نشيني نصيحت‌هايي فرمود:
اِصحَبْ مَن إذا صَحِبتَهُ زانَكَ، و إذا خَدَمتَهُ صانَكَ، و إذا أرَدتَ مِنهُ مَعونَه أعانَكَ، و إن قُلتَ صَدَّقَ قَولَكَ، و إن صُلْتَ شَدَّ صَولَكَ، و إن مَدَدتَ يَدَكَ بِفَضلٍ مَدَّها، و إن بَدَت عنكَ ثُلمَه سَدَّها، و إن رَأي منكَ حَسَنه عَدَّها، و إن سَألتَهُ أعطاكَ، و إن سَكَتَّ عَنهُ ابتَدَأكَ، و إن نَزَلَت إحدَي المُلِمّاتِ بهِ ساءَكَ.
با كسي مصاحبت كن كه هرگاه با او مصاحبت كني، مايه آراستگي تو شود؛ هرگاه خدمتش كني، تو را حفظ كند؛ هرگاه از او كمكي بخواهي، ياري‌ات رساند؛ هرگاه سخني بگويي، باورت نمايد. هرگاه حمله كني، تقويتت كند؛ هرگاه دستت را به احساني بگشايي، در اين راه تو را كمك رساند؛ هرگاه عيبي از تو ديده شد، آن را بپوشاند؛ هرگاه كار خوبي از تو ديد، آن را در نظر داشته باشد؛ هرگاه چيزي از او خواستي، به تو بدهد؛ هرگاه زبان به خواهش نگشودي، او [در بخشش] پيش‌دستي كند؛ و هرگاه مصيبتي به او رسيد، ناراحت شوي.

// برداشت‌ها

( در آخرين لحظه‌ها نيز مي‌توان سخناني ماندگار بر جاي گذاشت.
( وصيت تنها در مسائل مالي و دارايي‌ها گذرا نيست، بلكه وصيت‌هاي اخلاقي و رفتاري نيز اهميت فراواني دارند.
( روابط انساني آن‌قدر اهميت دارد كه يك معصوم در جملات پاياني زندگي، از معيارهاي آن سخن مي‌گويد.
( انسان ناگزير از همدل و همراه است؛ پس بايد كسي را بيابد كه چنين جايگاهي داشته باشد.
( دوستي‌ها مي‌توانند شخصيت‌افزايي داشته باشند و سبب آراستگي شخصيت و رشديافتگي آن شوند و مي‌توانند پيامدهاي مخالف آن را دربرداشته باشند.
( دوست مانند طبيب سياري است كه در هر شرايطي مي‌تواند به كمك انسان بيايد و مرهمي بر دردها باشد.
( دوست همانند سپري استوار در صيانت اخلاقي، شخصيتي و عاطفي افراد كارايي دارد.
( كاركرد ديگر دوست، حمايتگري است كه يكي از نيازهاي ويژه روان آدميان است. داشتن حامي در زندگي و برخوردار شدن از مساعدت‌هاي فكري و عاطفي او، راه چيره شدن بر اندوه و انبوه گرفتاري‌ها مي‌گشايد.
( دوستي‌ها ماندگار، هدفمندند و امام مجتبي عليه السلام دوستي را ممتاز مي‌شمارد كه ياريگر فرد در احسان و انجام كارهاي نيك باشد.
( دوستي خياباني دوطرفه است و محبت‌هاي يك طرفه جز دردسر رواني، پيامد ديگري ندارد؛ ازاين‌رو حضرت فرمود تو نيز بايد با رسيدن مصيبت به دوستت احساس ناراحتي كني.
( دوست كسي است كه حرمت نگه مي‌دارد و آن‌قدر به انسان نزديك است كه از نياز كنوني او باخبر است و پيش از آن‌كه اعلام نيازي بشود، دست به گره‌گشايي مي‌گشايد و عرصه دشوار ناملايمات را به ميداني براي اثبات رفاقت تبديل مي‌كند.
( از نگاه امام حسن مجتبي عليه السلام ، دوستي امري لازم و دوست‌يابي درست، مسئله‌اي مهم و قابل تدبير است.
( مي‌توان انتخابگري آگاهانه و رفاقت عاقلانه را متناسب با ميزان رشد فكري هر فرد تعريف كرد. مؤمن به ازاي برخورداري از زيركي معنوي خود، در دوست‌يابي نيز دقتي دوچندان دارد و در هدف‌گذاري براي اين رفاقت و مانايي آن، برنامه‌‌اي روشن ارائه مي‌كند.
( هم‌نشيني يكي از ويژگي‌هاي برگزيدن دوست است؛ ازاين‌رو، نمي‌توان به رفاقت‌هاي مجازي كه در دنياي رسانه‌اي اتفاق مي‌افتد، نمره قابل قبولي داد.
( در هم‌نشيني ميان دو نفر، روح و روحيه حاكم است و هم تغذيه مي‌كند و هم سيراب مي‌سازد، اما در رفاقت‌هاي مجازي كه با اينترنت، تلفن همراه و مانند آن ادامه مي‌يابد، چنين خاصيتي نيست.
( هم‌نشيني، زمينه‌اي براي برون‌رفت از نگراني‌ها و مواجه شدن با آن است و طرح مشكلات در دنياي غيرواقعي، تنها همراه كردن ذهنيت و خيال با موضوعات مهمي است كه نيازمند حل و برطرف شدن هستند.

منبع: روايت: محمد محمدي ري‌شهري، ميزان‌الحكمه (نرم‌افزار)، قم: دارالحديث.

/// مقالات