موضوع: تاریخ نشر: فروردين1387 نویسنده: هادي صادقي,ابراهيم فتحي

چهارشنبه‌ سوري (گزارش اجمالي پژوهش) « بررسي زمينه‌ها و پي‌آمدهاي مراسم چهارشنبه‌ سوري»

در سال‌هاي اخير «چهارشنبه‌سوري» ـ با همه رويدادهاي حاشيه‌اي آن ـ به موضوعي جنجال‌برانگيز و با تبعات مختلف فرهنگي، اجتماعي، سياسي و امنيتي تبديل شده و توجه بسياري از پژوهشگران و كارشناسان را به خود جلب كرده است. دراين ميان وجود ديدگاه‌هاي متفاوت وگاه متعارض در مورد اصل چهار‌شنبه‌سوري و چگونگي پرداختن نهادها و سازمان‌هاي مختلف دولتي و غيردولتي به اين موضوع و همچنين نبود تحليل‌هاي دقيق و علمي درباره زمينه‌ها وعوامل احياي دوباره مراسم چهارشنبه‌سوري در كشور، مانع اتخاذ سياستي جامع و همه‌جانبه در زمينه اين پديده اجتماعي شده است. با توجه به نكات يادشده، مركز پژوهش‌هاي اسلامي صدا و سيما به سفارش شوراي فرهنگ عمومي و با حمايت استانداري قم از اواخر سال 1386 انجام پژوهشي گسترده را درباره زمينه‌هاي شكل‌گيري و پي‌آمدهاي چهارشنبه‌سوري با دو گرايش پژوهش نظري و ميداني در دستور كار خود قرار داد. در بخش مطالعات نظري اين پژوهش، با بهره‌گيري از منابع مختلف تاريخي و مردم‌شناسي، تاريخچه چهار‌شنبه‌سوري، آئين‌هاي رايج چهار‌شنبه‌سوري در مناطق مختلف ايران، و ديدگاه‌هاي جامعه‌شناختي در زمينه اين مراسم ارائه شده است. در بخش مطالعات ميداني اين پژوهش نيز كه در چهارشنبه‌سوري سال گذشته در شهر قم انجام شده، در اين مطالعات با بهره‌گيري از ابزارهاي مختلفي چون پرسشنامه، مصاحبه‌ و مشاهده‌ و اعمال، ديدگاه‌هاي جوانان مناطق مختلف اين شهر در مورد اين مراسم و چگونگي برگزاري آن جمع‌آوري و تحليل شده است.


موضوع: تاریخ نشر: فروردين1390 نویسنده: حسين بافكار

پديده فرزندسالاري و رسانه

فرزندسالاري، پديده اي نوظهور است كه زندگي اجتماعي برخي خانواده ها را به نمايشنامه اي غم انگيز بدل كرده است. براي پدر و مادر دشوار است كه فرزندشان در خانه، حاكمي زياده خواه باشد. ازاين رو، جايگاه خود را به عنوان سرپرست خانواده، ناپايدار مي بينند و همين امر آرامش و آسايش خانواده را بر هم مي زند. آنها نمي توانند بپذيرند دوره احترام به والدين از بين رفته است و ديگر فرزندشان حاضر نيست به ارزش ها و احساسات پاك آنها احترام بگذارد. همچنين برايشان شگفت آور است كه فرزندشان به آنها به چشم ماشين پول ساز مي نگرد كه وظيفه دارند به هر روشي، بستر رفاه و آسايش بيشتر را فراهم آورند و هيچ شكوه اي نداشته باشند. به راستي، ريشه پديده شوم فرزندسالاري كه در جامعه فراگير شده، چيست؟ چگونه بايد جلوي شكل گيري پديده فرزندسالاري در خانواده ها را گرفت؟ در اين پژوهش كه به روش كتاب خانه اي گردآوري شده، نويسنده كوشيده است در فصل هاي گوناگون، با تبيين پديده فرزندسالاري، به علل پيدايش، ويژگي ها و پي آمدهاي آن بپردازد و در نهايت، راه كارهايي براي پيش گيري و تعديل آن ارايه دهد. همچنين با بهره گيري از منابع ديني، ديدگاه اسلام را در زمينه روابط والدين و فرزندان و پديده فرزندسالاري بيان مي كند.


موضوع: تاریخ نشر: فروردين نویسنده:

ويژگي‌هاي جوان نمونه

صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران به بركت انقلاب اسلامي، در خدمت دين و دين‌داري مردم قرار گرفته است و مي‌تواند در قالب‌هاي مختلف رسانه‌اي و به طور مستقيم و غير مستقيم، براي نهادينه ساختن فرهنگ استفاده از الگوها و راهكارهاي اسلام در طي دوره جواني، تلاش كند. بي‌شك پژوهش حاضر و پژوهش‌هاي مشابه كه رسالت اطلاع‌رساني ديني براي برنامه‌سازان محترم را عهده‌دار است، نقشي مهم در جبران كاستي‌ها و از بين بردن موارد ضعف، و تقويت رويكرد ديني صدا و سيما در امر جوانان دارد؛ زيرا مي‌تواند الهام‌بخش برنامه‌ريزان و برنامه‌سازان متعهد صدا و سيما باشد و دست‌مايه فيلم‌ها، طنزها، اشعار، داستان‌ها، نماهنگ‌ها و برنامه‌هاي نيز ديگر قرار گيرد.


موضوع: تاریخ نشر: مرداد1385 نویسنده: زهرا زارعي

نگاهي به سيره حكومتي امام علي عليه السلام

پرداختن اجمالي به شيوه هاي مديريتي حضرت اميرالمومنين علي، در كنار بيان ويژگي هاي حاكم اسلامي و وظايف كارگزاران و اهداف حكومتي امام علي عليه السلام، از مباحث اصلي اين پژوهش به شمار مي آيد.


موضوع: تاریخ نشر: آذر1382 نویسنده: سيد محمد عارف حسيني

نيك شهر قدسي (نقادي چهار الگو از جامعه آرماني انديشمندان غرب و مقايسه آن‌ها با جامعه آرماني حضرت مهدي‌(عج) )

انسان در طول تاريخ زندگاني خود همواره به برپايي جامعه مطلوب خويش مي انديشيده و در پرتو چنين انديشه اي و در دامنه گسترده تمناهاي دروني خود، به ساخت و پرداخت نقش هاي خيالي و ايده آل هاي ذهني اش، همت گمارده است. موضوع بحث اين نوشتار، نگاهي است مقايسه اي كه ميان مدينه هاي فاضله ديگر دانشمندان (افلاطون، تامس مور، كارل ماركس و آگوستين) و جامعه آرماني اسلامي (دوران حكومت حضرت مهدي(عج)) صورت گرفته است. پس از نقل كلياتي در بخش اول، در بخش دوم تا ششم هر يك از جامعه هاي آرماني انديشمندان به تنهايي بررسي و با طرح نقاط قوت آنها، سرانجام، با نقد علمي، ضعف هاي اساسي آن بيان و درپايان، رد مي شود. در بخش ششم، در نقدي فراگير تمامي طرح ها و شكل هاي انساني مدينه فاضله، اعم از چهار جامعه بخش هاي قبل و نيز ديگر جامعه هاي آرماني، بررسي و به كلي رد شده است. در بخش هفتم، نيك شهر قدسي (جامعه مطلوب اسلامي) با تمام ويژگي ها و نيز ويژگي منحصر به فرد آن با استدلال به آيات و روايات به همراه عوامل تحقق بخشيدن به اين جامعه و وظايف ما در برابر عملي شدن آن آمده است.


موضوع: تاریخ نشر: مرداد1394 نویسنده: حسين رئيسي واناني,الهه مودي

نقش رسانه ملي در كاهش آسيب‌هاي اجتماعي جوانان

ناهم خواني رفتار كنشگران اجتماعي را با ارزش‌ها و هنجارهاي فرهنگي، «آسيب اجتماعي» گويند كه جوامع گوناگون از آن راه گريزي ندارند. از ميان سه گروه جمعيتي نوجوان، جوان و بزرگسال هر جامعه، جوانان در فرايند جامعه پذيري خود به علت نداشتن مسئوليت اجتماعي و تجربه زندگي جمعي، آسيب پذيرترين گروه جمعيتي هستند كه از ناهنجاري‌ها و كج‌روي‌هاي جامعه آسيب مي پذيرند. آسيب پذيري جوانان و سازگار نبودن رفتار آنها با ارزش‌هاي اجتماعي و فرهنگي را مي توان در نبود راهكارهاي پيشگيري از كج‌روي، ضعف نظام آموزشي، نبود تربيت درست و همچنين هماهنگ نبودن با تحولات جهاني دانست كه به آسيب‌هاي شخصيتي، خانوادگي و اجتماعي جوانان منجر مي شوند. در كشور ايران، كاهش آسيب‌هاي اجتماعي جوانان درخواستي است كه همواره خانواده ها مطرح مي‌كنند و در واقع نگراني خانواده ها، نهادهاي اجتماعي و حاكميتي است. از جمله نهادها و سازمان‌هايي كه به كنترل و كاهش آسيب‌هاي اجتماعي جوانان مي پردازد، به صدا و سيماي جمهوري اسلامي يا همان رسانه ملي است. رسانه ملي با كاركردهاي آگاه سازي، اطلاع رساني، ارشادي، تفريحي و فراغتي، در پيشگيري از آسيب‌هاي اجتماعي جوانان و كاهش آنها در كنار ديگر نهادهاي اجتماعي و سياسي، نقش مهمي را ايفا مي كند. ازاين‌رو، در اين تحقيق مباني نظري و راهكارهاي كاربردي رسانه اي آن آمده است.


موضوع: تاریخ نشر: آبان1393 نویسنده: علي روشنايي

نقش رسانه در ارتباطات اجتماعي دختران و پسران با تأكيد بر الگوي ديني

نوشته پيش رو نتيجه تحقيقي است كه به شيوه اسنادي در زمينه جايگاه و نقش رسانه ملي در ارتباطات اجتماعي دختران و پسران به كوشش محقق بزرگوار دكتر علي روشنايي انجام گرفته است. تأكيد اين تحقيق بر الگوهاي ديني و اسلامي ارتباطات اجتماعي دختران و پسران است. در واقع در شرايط فرهنگي حاكم بر جامعه ايران و جهان، رسانه ملي در زمينه ارائه الگوهاي ديني و اسلامي به اندازه‌اي كه انتظار مي‌رود، موفقيت لازم را به دست نياورده است. در زمانه موسوم به عصر اطلاعات و جامعه شبكه‌اي، ديگر همه مرزهاي سخت‌افزاري فروريخته و امكان محصور كردن يك جامعه در فضايي بسته وجود ندارد.در عين حال امكانات و بستر مربوط به جهان شبكه‌اي، اين امكان را به وجود آورده است كه انسان‌ها از حالت انفعالي و پذيرنده، به حالت فاعلي و عمل‌كننده تبديل شوند. به بيان ديگر، هر كس در حد توان و شرايط حاكم بر مناسباتش مي‌تواند سهمي هرچند اندك، در تعيين مناسبات حاكم بر زندگي خود داشته باشد. بررسي سوابق پژوهشي محقق نشان مي‌دهد كه ايشان آگاهي لازم به مباني نظري اين مباحث را تا اندازه‌اي دارد، اما مشكل اين است كه از يك سو، عزم كافي و فراگير براي عينيت بخشيدن به آن و از سوي ديگر، سازوكارهاي لازم براي تحقق آن وجود ندارد. مشكل ديگر هم نگاه برخي سياست‌گذاران است كه در اين زمينه، نگاهي ارزشي است. در واقع، اين گروه علم ارتباطات را بخشي از علوم انساني در نظر مي‌گيرند. البته در محتوا اين‌گونه است و گاه آن را مغاير با ارزش‌هاي خودي مي‌دانند. در پاسخ اين گروه بايد به اين نكته اشاره كرد كه مباني ارتباطات به عنوان يك علم، فارغ از محتواي ارتباط، همه جا كمابيش يكسان است؛ به ويژه اينكه سخت‌افزارهاي ارتباطاتي در دنيا كمابيش مشترك است. ازاين‌رو، اسلوب‌ها، تكنيك‌ها و شيوه‌هاي ارتباطي در يك جامعه‌ ديگر نيز مي‌تواند استفاده شود. در بخشي از اين نوشته، و در حد اختصار، به اين مباني نظري اشاره شده است.


موضوع: تاریخ نشر: اسفند1383 نویسنده: عبد الله جوان

نظم اجتماعي در اسلام

در پژوهش حاضر كوشش شده است تهيه كنندگان و برنامه سازان محترم صدا و سيما با مقوله نظم اجتماعي و جنبه هاي اجتماعي اسلام و تأثير آن ها در نظم اجتماعي بيشتر آشنا شوند و در اين راستا، به پرسش هايي كه درباره رابطه اسلام با نظم اجتماعي و ويژگي هاي نظم اجتماعي مطلوب اسلام مطرح مي شود، پاسخ داده شده است. اميد است كه اين پژوهش كه با بهره گيري از منابع اسلامي و همچنين اشاره به ديدگاه هاي جامعه شناسان و انديشمندان اجتماعي فراهم آمده است، با ارائه ديدگاهي به نسبت جامع درباره نظم اجتماعي اسلام و نيز راهكارهايي به دست اندركاران رسانه ملي، بتواند گامي اندك در راستاي استقرار نظم اجتماعي مطلوب در جامعه اسلامي بردارد.


موضوع: تاریخ نشر: فروردين90 نویسنده:

مد و مدگرايي (راهكارهاي رسانه‌اي)

در اين پژوهش برآنيم با بهره‌گيري از منابع ارزشمند ديني و ديدگاه كارشناسان، افزون بر روشن كردن ديدگاه اسلام درباره مسئله مد، به جلوه‌ها، ويژگي‌ها، علل پيدايش، آثار و پي‌آمدهاي مدهاي منفي در جامعه بپردازيم. همچنين براي كاهش پي‌آمدها و اصلاح مدگرايي، راهكارهايي اجرايي پيشنهاد مي‌دهيم، به اين اميد كه گامي هرچند كوچك، در اصلاح و تعديل مدگرايي منفي در جامعه باشد.


موضوع: تاریخ نشر: آبان1389 نویسنده: عسگري اسلامپور كريمي

محيط زيست در اسلام

اين اثر، پژوهشي است درباره «اسلام و محيط زيست» كه در شش فصل تنظيم شده است: فصل اول در بيان كليات است. در اين فصل، ضرورت بحث از محيط ‌زيست، بحران محيط‌ زيست در جهان امروز، مفهوم محيط‌ زيست و انواع آن بيان خواهد شد. در فصل دوم، ضمن برشمردن جلوه‌هاي مهم محيط زيست، از اهميت اسلام و محيط زيست بحث مي‌شود. فصل سوم درباره تأثير محيط ‌زيست سالم بر موجودات، اعم از انسان و حيوان بحث مي‌كند. در فصل چهارم از عوامل آلودگي و تخريب محيط زيست بحث مي‌شود. البته مبناي تمام اين بحث‌ها، ديدگاه اسلام است. فصل پنجم درباره حفاظت از محيط زيست، نقش دين در سلامت محيط زيست، پرورش اخلاق زيست‌محيطي و بيان راهكارهاي حفاظت از محيط زيست، سخن مي‌گويد. فصل ششم با عنوان همراه با برنامه‌سازان به نقش صدا و سيما در فرهنگ‌سازي حفاظت و بهره‌گيري از «محيط زيست»؛ راهكارهاي پرداختن به موضوع «محيط زيست» در صدا و سيما و بيان برخي موضوع‌هاي مفيد براي برنامه‌سازي مي‌پردازد.


× جامعه شناسي و مطالعات فرهنگي

// کتاب