موضوع: تاریخ نشر: دي97 نویسنده: مريم سقلاطوني

ايده ها(دستينه اي براي پژوهشگران و برنامه سازان) جلد چهارم زمستان 1397

بدون شك تبيين و توجه به مناسبت‏هاي ديني با درون مايه برگرفته از معارف الهي و فرهنگ اسلامي در ذات خود علاوه بر تعظيم شعائر مذهبي و ارزش ‏هايي همچون عزت ملي، وحدت ملي و روح مشاركت‎ جويي، مي‏ تواند عاملي براي ايجاد دلبستگي بيشتر مردم به آموزه‏ هاي ديني و آرمان‏ هاي ناب اسلامي باشد. از سويي بنابر تعاليم ديني و اسلامي، بزرگداشت مناسبت‏ها و ايام ‏الله و تعظيم شعائر الله به‎عنوان مصاديق تحول انسان و تحقق شايسته اين مهم معرفي شده است و نقش عمده‎اي در اشاعه فرهنگ غني اسلامي دارد. از ديگر سو به‎دليل دو ويژگي مهم «ديني و ملي‎بودن» سازمان صدا‌وسيما، مناسبت‏هاي ديني و ملي جز جدانشدني از فرايند توليد و پخش در برنامه ‏ريزي خرد و كلان اين رسانه بزرگ به‎شمار مي‏آيند. اين موضوع بزرگ‏ترين فلسفه وجودي توليد اين اثر در اداره كل پژوهش‏ هاي اسلامي رسانه است. اهميت اين موضوع، اداره كل پژوهش‏هاي اسلامي رسانه را بر آن داشت تا با تدوين مجموعه‎اي با عنوان «ايده‌ها؛ دستينه‌اي براي پژوهشگران و برنامه‌سازان» علاوه بر معرفي آثار مناسب با مناسبت ‏هاي مذهبي كه در اداره‏ كل منتشر شده است به معرفي محورها، موضوع‎ها و ايده ‏هاي پيشنهادي براي گروه ‏هاي مختلف برنامه‎ساز در رسانه ملي بپردازد. اميد است اين تلاش اندك، گامي مؤثر در پيشبرد اهداف رسانه ملي باشد. اين اثر دومين دفتر مجموعه «ايده‏ ها»ست كه در آن به مناسبت ‏هاي شمسي و قمري فصل تابستان مي‏ پردازد. در طراحي اين كتاب سعي شده است برخي از مهم‏ترين دغدغه ‏هاي پژوهشگران و برنامه ‏سازان در حوزه انقلاب اسلامي، تاريخ و مناسبت‏ها مورد توجه قرار گيرد كه در ذيل به آنها اشاره مي‏شود. درج دقيق تاريخ و مناسبت‏هاي شمسي، قمري و ميلادي با استفاده از منابع معتبر و با آخرين اطلاعات جمع ‏آوري شده از مركز تقويم ژئوفيزيك دانشگاه تهران (مصوبه شوراي فرهنگ عمومي) معرفي آيات و روايت‎هاي مناسب با مناسبت روز معرفي كتاب، نشريه و ويژه‏نامه‏ هاي مناسب با مناسبت‏هاي مهم ملي و مذهبي معرفي موضوع‎ها و ايده‏ هاي پيشنهادي مناسبت‏هاي مذهبي براي گروه‏ هاي مختلف برنامه‎ساز با هدف جلوگيري از تكراري‌شدن مباحث كارشناسي شبكه‏ ها در ايام منتسب به معصومان(ع).


موضوع: تاریخ نشر: مرداد97 نویسنده: گروهي از نويسندگان

ساخت ايران؛ رسانه ملي و حمايت از كالاي ايراني(ويراست دوم تابستان 97)

مقام معظم رهبري طبق يك سنت حسنه، با توجه به ضرورت‏هاي موجود و شرايط سياسي و اقتصادي و اجتماعي و نيز ترفند‏ها و توطئه‏هاي دشمنان، براي هر سال، نام و شعار خاصي برمي‏گزينند. رهبر فرزانه انقلاب، در اهميت اين موضوع مي‏فرمايند: ... شعار سال با دو منظور مطرح مي‏شود: يكي جهت‏دادن به سياست‏هاي اجرايي و عملكرد مسئولين دولتي و مسئولين حكومتي است، يكي توجيه افكار عمومي است؛ يعني افكار عمومي توجّه پيدا كنند به اينكه چه مسئله‌اي امروز براي كشور مهم است. براين اساس، نام حمايت از كالاي ايراني را براي سال 1397 انتخاب و در توضيح آن مي‏فرمايند: ... امروز براي كشور، مسئله‌ كالاي ايراني يك مسئله‌ مهمّي است. .... شعار امسال، هم خطاب به مسئولين است، هم خطاب به مردم است. شعار امسال حمايت از كالاي ايراني است. كالاي ايراني يعني محصول نهايي كار و سرمايه و فعّاليّت اقتصادي و ذهن و ابتكار و همه‌چيز. سرمايه‌گذار با سرمايه‌ خود، كارگر با كار خود، طرّاح با ذهن خود و با دانش خود، اينها همه تلاش مي‏كنند و محصول [كار آنها] مي‏شود كالاي ايراني. بنابراين چيز باعظمتي است، چيز بسيار مهمّي است، اين را بايستي حمايت كرد. در حمايت از اين كالاي ايراني، كه محصول تلاش فعّالان اقتصادي و فعّالان كارگري و سرمايه‌گذاران و برنامه‌ريزان و طرّاحان و مانند اينها است، هم مردم نقش دارند به‌عنوان توليد‌كننده‌ كالاي ايراني، هم مردم نقش دارند به‌عنوان مصرف‌كننده‌ كالاي ايراني؛ هم بايد توليد كنند، هم بايد مصرف كنند؛ هم بايد در توليد تلاش كنند... در اين‏باره، مسئوليت‏هايي متوجه رسانه ملي است كه از جمله آنهاست: تبيين ابعاد مختلف موضوع، اصول و مباني و راه و روش‏هاي تحقق آن، وظايف مسئولين و مردم، پي‏گيري فعاليت‏هاي قواي سه‏گانه و ارائه گزارش از عملكردها و... بر اين اساس، يكي از كارهاي ضروري در انواع فعاليت‏هاي دست‏اندركاران رسانه ملي به ويژه برنامه‏سازان، تبيين مباني موضوع سال و بررسي موضوع از زواياي مختلف و مناسب با نياز مخاطبان است. اداره‏كل پژوهش‏هاي اسلامي رسانه با درك اين نقش اساسي و بر اساس مأموريت راهبردي و وظايف ذاتي خويش و به هدف ياري‏رساندن به برنامه‏سازان محترم رسانه ملي اين مجموعه را تقديم مي‏كند . برخي از مهم‏ترين عناوين اثر پيش‏رو به شرح ذيل است: ـ اصول و مباني توليد و مصرف كالاي داخلي (در آيات و روايات) ـ حمايت از توليد و مصرف كالاي داخلي از منظر امام خميني رحمه الله و مقام معظم رهبري‎(مدظله العالي) ـ خانواده و حمايت از كالاي ايراني با تأكيد بر نقش رسانه ملي (محورها و ايده‏هاي برنامه‏سازي) ـ تجربه‏هاي موفق اقتصادي در كشورهاي جهان و... اين پژوهش در گروه انقلاب اسلامي، تاريخ و مناسبت‏هاي دفتر پژوهش‏هاي كاربردي دين و رسانه به سرانجام رسيده كه اميدواريم ويراست دوم كتاب ساخت ايران مورد استفاده مديران و برنامه‏سازان رسانه ملي قرار گيرد از همه عزيزاني كه در به ثمر نشستن اين مجموعه نقش داشتند به‏ويژه نويسندگان و پژوهشگران محترم آقايان: سيدصادق سيدنژاد، حجت‏الاسلام والمسلمين عبدالله جلالي، حجت‏السلام والمسلمين محمد طوسي، احسان آذركمند، عيسي زارعي، حميد رحماني، محمدمهدي قرباني و خانم‏ها: فريده پيشوايي، زهرا متعلم و فاطمه جهانگير صميمانه تشكر و قدرداني مي‏كنيم.


موضوع: تاریخ نشر: مرداد97 نویسنده: گروهي از نويسندگان

كتاب راهنماي اميد

اهميت و ارزش اميد در فرد و اجتماع، امري مهم و بديهي است كه يكي از مؤلفه‌‎هاي ارزشمند سرمايه اجتماعي به‌شمار مي‌آيد. بي‌شك، يكي از سازمان‌‌هاي اثرگذار در ايجاد اميد و تقويت اين سرمايه اجتماعي، رسانه‌‌ها به‌‌ويژه رسانه‌‌هاي صوتي و تصويري است. صداوسيماي جمهوري اسلامي ايران، يكي از رسانه‌‌هاي مؤثر در مصاف جنگ نرمِ رسانه‌‌اي، موظف است اين سرمايه اجتماعي را تقويت كند و روح اميد را در جامعه بدمد. ازاين‌رو اداره‌كل پژوهش‌‌هاي اسلامي رسانه در راستاي انجام وظايف محوله، اين مجموعه را كه داراي فصول مختلفي در باب اميد و اميدبخشي در رسانه است، تهيه كرده و در پنج فصل در اختيار مديران و برنامه‌سازان رسانه ملي قرار داده است. موضوع فصل‌هاي اين كتاب عبارت است از: فصل اول: كلياتي در باب اميد و اميدبخشي؛ فصل دوم: اميد و اميدواري در فرهنگ اسلامي؛ فصل سوم: راهبردها، سياست‌‌ها، راهكارهاي رسانه‌‌اي و محورهاي موضوعي براي برنامه‌‌سازي؛ فصل چهارم: اميد در آينه حكايت‌‌هاي تاريخي و سيره معصومان(ع) و در پايان، كتاب‌‌ها و مقالاتي كه درباره اميد به رشته تحرير درآمده‌‌اند، معرفي شده است. اميدواريم اين پژوهش بتواند براي خوانندگان محترم، مفيد باشد و گامي هرچند كوچك در راستاي تعميم اين سرمايه اجتماعي؛ يعني اميد برداشته باشيم. لازم است از گروه‌ مطالعات اجتماعي و رسانه و گروه اعتقادات و رسانه سابق كه اين اثر در آنجا سامان يافته و نيز تمام كساني كه در پديدآمدن اين كتاب ما را ياري كردند تشكر و قدرداني كنيم، به‌ويژه از آقايان: سيدعلي موسوي ميركلايي، محمد اعتضادالسلطنه، مجيد خبازي و سركار خانم الهه صابري كه جمع‌آوري و تنظيم فصول مختلف كتاب به همت ايشان به نتيجه رسيد.


موضوع: تاریخ نشر: شهريور1401 نویسنده: ايرج (حجت الله) حجازي

سيره ائمه(ع) در عزاداري امام حسين(ع) با رويكرد رسانه‌اي

برگزاري مجالس عزاداري امام حسين(ع) در پرورش شعور و شور مذهبي مسلمانان نقش بسياري داشته است. عظمت بي‌مانند واقعه خونين عاشورا و به‌دنبال آن، نقش محافل سوگواري امام حسين(ع) و ياران باوفايش، اين رخداد را به موضوع مهم و سترگي تبديل كرده است. موضوعي كه همواره الهام‌بخش و سرآغاز حركت‌هاي مهم به‌شمار مي‌آمده و در طول تاريخ، منشأ روشنگري و راهيابي به حقيقت بوده است. اين مجالس، زمينه آشنايي مردم را با معارف اهل‌بيت و مسائل روز جهان اسلام، فراهم مي‌كند و سبب تقويت باورهاي اخلاقي مردم مي‌شود. در واقع، مجالس عزاداري مانند دانشگاهي است كه مردم در آن آموزش مي‌بينند، بدون اينكه به تشكيلات خاصي يا بودجه معيّني نيازمند باشند. البته به مرور زمان، سليقه‌ها، فرهنگ‌ها و آداب و رسوم مناطق، ناخواسته، بر ساختار و ماهيت مجالس عزاداري، اثر مي‌گذارد و گاهي زمينه انحراف آنها را فراهم مي‌آورد. دشمنان قسم‌خورده اسلام كه آثار شگرف اين مجالس را ديده‌اند، بيكار ننشسته‌اند و سال‌هاست مي‌كوشند اين مجالس را از معنويت راستين تهي كنند. ازاين‌رو، شناسايي سيره رفتاري و عملي ائمه(ع)، در زدودن اين خرافات از دامان مجالس عزاداري‌ نقش فراواني دارد. آقاي ايرج حجازي پژوهشگر پژوهش حاضر، مي‌كوشد در اين نوشته سيره معصومان(ع) را در برپايي اين مجالس بازگويد تا بدين ترتيب برنامه‌سازان رسانه را در ساخت برنامه‌ها ياري رساند.


موضوع: تاریخ نشر: 1400 نویسنده:

تبيين بيانيه گام دوم انقلاب اسلامي در آيينه توصيه هاي رهبر معظم انقلاب به رسانه ملي

بيانيه گام دوم، تنها يك موضوع براي طرح كردن نيست؛ بلكه يك مسير براي پيمودن است و اگر با نگاه موضوعي با اين مقوله حياتي مواجه مي شويم، مي خواهيم اين موضوع را فهم كنيم كه در مسير آن حركت كنيم. اگر اين نگرش در مورد بيانيه گام دوم جاي خود را به تلقي هاي غلط و موقت از اين بيانيه جاري بدهد، همت و عزم همگاني براي تنظيم حركت شان در مدار بيانيه گام دوم صورت خواهد پذيرفت. به‌عبارت مختصر، نتيجه فهم درست بيانيه گام دوم، تولد يك سوال اساسي در ذهن جامعه انقلابي است؛ «سهم من در مسير تحقق اهداف و آرمانهاي بيانيه گام دوم انقلاب چيست»؟ بنابراين سهم يابي و جانمايي هر كدام از اقشار و صنوف جامعه در اين حركت جمعي بسيار اهميت دارد. پيرو اين مسأله به سفارش مركز پژوهش هاي اسلامي سازمان صداوسيما بر آن شديم كه در اين نوشتار با روش تفسير متن به متن، نقش رسانه ملي را در گام دوم بر محور بيانات رهبر معظم انقلاب، مورد تامل قرار دهيم. باشد كه مقدمه اي براي اصلاح و ترميم نارسايي ها و حركت به سمت رسانه تراز انقلاب اسلامي باشد.


موضوع: تاریخ نشر: دي1400 نویسنده:

آيينه‌هاي زلال(نمايشنامه راديويي زندگي، سيره و شخصيت برخي از عالمان تشيع )

از آنجا كه يكي از راه هاي معرفي افراد عالِم، به‌تصويركشيدن زندگي، شخصيت و زندگي آن‌هاست. اداره‌كل پژوهش‌هاي اسلامي رسانه از اين زاويه، زندگي برخي از بزرگان و مشاهير برجسته در حوزه دين و معارف اسلامي را در قالب نمايشنامه راديويي در دو جلد (جلد اول با نام آينه‌هاي زلال مربوط به شش شخصيت بزرگ از عالمان تشيع: ميرزاي قمي، شيخ عباس قمي، زكريابن آدم، شيخ صدوق، علي‌بن ابراهيم قمي و قطب‌الدين راوندي و جلد دوم با عنوان صدوق دين شامل زندگي شيخ صدوق) به مخاطبان رسانه ملي معرفي كرده است. ضمن تشكر از نويسندگان اين نمايشنامه‌ها، كه در توليد اين اثر، نقش مؤثري داشتند، اميد است اين مجموعه براي برنامه‌سازان مفيد واقع شود. لازم به يادآوري است فايل الكترونيكي اين مجموعه در پايگاه اطلاع‌رساني اداره‌كل پژوهش‌هاي اسلامي رسانه به آدرس www.irc.ir بارگذاري شده است. اداره‌كل پژوهش‌هاي اسلامي رسانه


موضوع: تاریخ نشر: دي1400 نویسنده:

صدوق دين (نمايشنامه راديويي زندگي، سيره و شخصيت شيخ صدوق(ره) )

ابن‌بابويه معروف به شيخ صدوق ملقب به رئيس‌المحدثين، يكي از حديث‌شناسان شيعه است كه با جمع‌آوري روايات اهل‌بيت و تأليف آن‌ها، خدمات بي‌بديلي به اسلام و تشيع كرد. شيخ صدوق خدمات بي‌بديلي به جهان اسلام انجام داد و در واقع، يكي از اركان فقه شيعه به شمار مي‌رود، در ايران، ۱۵ ارديبهشت را روز بزرگداشت وي ناميده‌اند. به همين مناسبت به گزيده‌اي از خدمات اين محدث بزرگ عالم تشيع مي‌پردازيم.


موضوع: تاریخ نشر: آذر1400 نویسنده:

روايت مكتب گمنامان (ويژه‌نامه هفته بسيج)

بسيج عبارت است از مجموعه‌اي كه در آنها پاك‌ترين انسان ها ، فداكارترين و آماده به كارترين جوانان كشور، در راه اهداف عالي اين ملت و براي كمال رساندن و به خوشبختي رساندن اين كشور جمع شده‌اند. ... مجموعه‌اي كه دشمن را بيمناك و دوستان را اميدوار و خاطرجمع مي‌كند...بسيج در حقيقت مظهر يك وحدت مقدس ميان افراد ملت است... بسيج در واقع مظهر عشق و ايمان و آگاهي و مجاهدت و آمادگي كامل، براي سربلند كردن كشور و ملت است. كتاب حاضر در نه فصل به سامان رسيده است. فصل اول با موضوع بسيج و فرهنگ بسيجي در قرآن كريم و روايات اهل بيت: آغاز شده است. فصل دوم به بسيج در بيانات امام خميني(ره) و رهبر معظم انقلاب اختصاص دارد. در فصل سوم با بيانات مراجع عظام تقليد و كلام شهداي هشت سال دفاع مقدس آشنا مي‌شويم. در فصل چهارم به بسيج، نقش‌ها، كاركردها و دستاوردها پرداخته‌ايم. در فصل پنجم از جهاد و جهادگران در اسلام، در فصل ششم از گونه‌شناسي مجاهدان و مدافعان گفت‌وگو كرده‌ايم و در فصل هفتم نيز به چيستي و چگونگي جنگ نرم رسانه‌اي و تبيين وظايف بسيجيان در اين زمينه پرداخته‌ايم. در فصل هشتم به متون ادبي و در فصل نهم به معرفي آثار چاپ شده در موضوع بسيج اهتمام داشته‌ايم . اميد كه اين اثر پژوهشي گامي در ترويج و تبيين مكتب گمنامان اين سرزمين مقدس جمهوري اسلامي باشد.


موضوع: تاریخ نشر: 1399 نویسنده: مريم سقلاطوني

ايده‌ها؛ دستينه‌اي براي پژوهشگران و برنامه‌سازان؛ ايده‌هاي برنامه‌سازي ويژه انتخابات

بي‌شك رسانه ملي مي‌تواند با در نظرگرفتن سياست‌ها و راهبردهاي درست، به‌عنوان مهم‌ترين ابزار تعيين‌كننده و اثرگذار در عرصه انتخابات، نقش كليدي و محوري در افزايش مشاركت‌ اجتماعي مردم، نشاط فضاي انتخاباتي و دقت در انتخاب فرد اصلح ايفا كند. در آستانه انتخابات رياست‌‎جمهوري كه در خرداد 1400 برگزار خواهد شد، اداره‌كل پژوهش‌هاي اسلامي رسانه با هدف كمك به تأمين محتوا و ارتقاي سطح برنامه‌هاي شبكه‌هاي ملي و استاني، مجموعه حاضر را در دوفصل، تقديم برنامه‌سازان محترم رسانه ملي مي‌كند. در پايان از پژوهشگران ارجمندي كه در توليد اين اثر مشاركت فعال داشتند به‌ويژه جناب آقاي سيدصادق سيدنژاد و جناب آقاي احسان آذركمند تشكر مي‌كنيم.


موضوع: تاریخ نشر: اسفند1399 نویسنده: محمد حسين حسيني هرندي

از پيام تا قيام؛ نقش رسانه‌هاي سنتي در شكل گيري و پيروزي انقلاب اسلامي

رسانه و انقلاب دو واژه‌اي هستند كه در تعامل با يكديگر قرار دارند؛ رسانه‌ها در مسير شكل‌گيري و به‌نتيجه‌رسيدن انقلاب، نقش آفريني مي‏كنند و انقلاب براي شكل‌گرفتن و به‌وقوع‌پيوستن به رسانه نيازمند است. اين واقعيت در تمامي انقلاب‌ها و نهضت‌ها، هرچند به شكل‌هاي گوناگون، خود را نشان داده است. رسانه در يك تعريف عام به معناي رساندن است كه اين تعريف لغوي، دراصطلاح، به‌صورت «رساندن پيام از طريق يك ابزار به دست مخاطب» بازتعريف مي‏شود. رسانه خود به‌عنوان ابزاري كه نشر و ترويج بسياري از ابعاد فرهنگ را برعهده دارد، مي‏تواند زمينه‌ساز يك گفتمان، يا جريان‌ساز در بسترهاي مختلف جامعه شود. اين موضوع باعث شده است جايگاه اين ابزار در زندگي امروزي، به يكي از مهم‌ترين ابزارها تبديل شود كه مي‏تواند ساختار اجتماعي، فرهنگي و حتي سياسي يك كشور را تحت تأثير خود قرار دهد. ازسوي ديگر، انقلاب؛ يعني دگرگوني در اركان سياسي يك نظام و تغيير اساسيِ حداقل در سطوحي از ساختار سياسي جامعه و با اين تعريف، يكي از بزرگ‌ترين انقلاب‌ها در قرن بيستم، انقلاب اسلامي ايران است كه در بهمن 1357 به پيروزي رسيد و هرچند در اواخر قرنِ رشد و اوج‌گيري تكنولوژي به‌وقوع پيوست؛ اما به‌صورت گسترده‌اي از رسانه‌هاي سنتي در ايران آن روزگار بهره گرفت و در مسير خود، در دوره اوج و دستيابي به پيروزي، رسانه‌هاي مدرن آن مقطع را نيز به‌خدمت درآورد. البته بايد دانست كه رسانه‌هاي دوران انقلاب، شامل مسجد و خطابه، اطلاعيه و اعلاميه، ديوارنويسي و شب‌نامه‌هايي بودند كه در زمان قبل از انقلاب براي رساندن پيام‌هاي رهبران نهضت در ابعاد مختلف و با روش‌هاي متفاوت انجام مي‏گرفت. اين ابزارها در مقابل ابزارهاي امروز، اعم از تلويزيون، ماهواره، اينترنت، شبكه‌هاي اجتماعي و...، هرچند كوچك به‌نظر مي‏رسند؛ اما ابزارهايي بودند كه در زمان انقلاب توانستند كارايي خود را با پيروزي انقلاب اسلامي به نمايش بگذارند؛ ازسوي ديگر، ابزارها و رسانه‌هاي مدرن آن زمان شامل تلويزيون، راديو، كاست و... بودند كه در اختيار رژيم شاهنشاهي قرار داشتند. درواقع، آن ابزارهاي كوچك رسانه‌اي، در مقابل اين ابزارهاي بزرگ دولتي قرار گرفته بود و به نوعي مي‏توان گفت كه انقلاب در يك محور؛ يعني جنگ رسانه‌اي نيز به حركت خود ادامه مي‏داد. اين نوشتار در پي آن است كه با نگاهي موردي و مصداقي به كاركرد آن رسانه‌ها و چندوچون كاربرد آن‌ها در انقلاب و در ادامه، تسلط بر رسانه‌هاي مدرن دولتي بپردازد و نشان دهد كه انقلاب اسلامي، نماد پيروزي رسانه‌هاي كوچك و سنتي بر رسانه‌هاي بزرگ و دولتي بود. همچنين تلاش شده است كه به يكي از ابعاد اصلي اين انقلاب؛ يعني بازشناسي، واكاوي و بازتعريف رسانه‌اي انقلاب ـ كه در بيشتر نوشتارهاي رسمي مغفول مانده ـ پرداخته شود. مجموعه حاضر تلاش و كوششي مجدانه در گردآوري و تدوين نقش‌آفريني رسانه‌هاي سنتي و مدرن در شكل‌گيري و پيروزي انقلاب اسلامي است كه با سعي و همت پژوهشگر ارجمند، جناب آقاي سيدمحمدحسين حسيني هرندي به‌صورت پژوهشي دائره‌المعارف‌گونه تجميع شده است. اميد است اين نوشتار به‌عنوان پشتوانه‌اي براي برنامه‌سازان و پژوهشگران رسانه ايفاي نقش نمايد. اداره كل پژوهش‌هاي اسلامي رسانه


× تاريخ و مناسبتها

// کتاب