موضوع: تاریخ نشر: دي97 نویسنده:

اخلاق رسانه در دنياي واقعي درون صنايع پخش و سرگرمي

رعايت اخلاق در به دست آوردن اطلاعات از يك سوژه خبري چقدر اهميت دارد؟ آيا كنكاش در حريم خصوصي افراد مشهور براي انتشار يك تيتر داغ، امري اخلاقي است؟ ناديده گرفتن آراء و عقايد مخالف چطور؟ اگر يك مجري پخش زنده در ازاي دريافت مبلغي به صورت نامحسوس و تنها يك بار از يك "برند" نام ببرد، اخلاق را نقض كرده است؟ آيا تغيير در كنداكتور برنامه هاي تلويزيون به منظور برجسته تر كردن يك برنامه خاص با هنجارهاي اخلاقي در تضاد است؟ آيا مشكلات مالي يك شبكه تلويزيوني، انتشار تبليغاتي را كه با فرهنگ جامعه در تعارض است، توجيه مي كند؟ "سلبريتيها" چه كساني هستند؟ "منبع موثق" چيست و استفاده از آن چه شرايطي دارد؟ اينها سؤالاتي هستند كه ضرورت پرداختن به اخلاق رسانه را به وضوح مشخص مينمايند. با برجستهتر‌شدن نقش رسانه‌ها در دنياي امروز، موضوع اخلاق رسانه اهميت ويژها ي پيدا كرده و علاوه بر چالشهايي كه از گذشته در اين حوزه وجود داشت، مسائل جديدي نيز مطرح شده است. از آنجا كه مسائل اخلاقي در حوزه رسانه مي‌توانند چالش‌هاي متعددي در فعاليت‌هاي روزمره اصحاب رسانه و مخاطبان آن ايجاد نمايند، پرداختن به اين موضوع يكي از نيازهاي مهم امروز رسانه‌ها محسوب مي شود. كتاب حاضر در پاسخ به همين نياز ترجمه شده و مخاطب آن، همه علاقه مندان رسانه و به ويژه متخصصان، عوامل و دانشجويان رسانه هستند. اهالي رسانه بايد براي مواجهه و حل و فصل چالش‌هاي اخلاقي آماده باشند. آنها بايد بدانند كه در اين حرفه با چه مسائل اخلاقي روبه‌رو خواهند شد و چه انتظاراتي از آنها وجود دارد.


موضوع: تاریخ نشر: مرداد97 نویسنده: وحيد حياتي

رهيافتي به رئاليسم، سينما و بيان مفاهيم ديني

امروزه يكي از خلاء‌هاي محسوس در حوزه نظري سينماي ايران، اين است كه در پيوند ميان سينما، كه تأثيرگذارترين هنر در فضاي مدرن است، با دين (اسلام) كه سامان‌دهنده مناسبات انساني و اجتماعي است، زمينه‌هاي نظري وجود ندارد. در اين راستا، شناخت ژانر و سبك‌هاي سينمايي و نسبت‌سنجي ميان آنها و آموزه‌هاي ديني، از دغدغه‌هاي مهم و مطرح سينماي ايران از ابتداي انقلاب تاكنون بوده است. از سويي واقع‌گرايي در فيلم و سينما نه‌تنها به عنوان يكي از سبك‌هاي مهم تاريخ سينما مطرح است، بلكه سبكي است كه بيشترين موفقيت را در سينماي ايران به همراه داشته و همواره تحليل‌گران هنري به آن توجه كرده‌اند. شناخت و نسبت‌سنجي ميان واقعگرايي سينما با دين و ظرفيتي كه اين سبك در ارائه مفاهيم ديني ميتواند داشته باشد، هدف اصلي اين پژوهش است. اداره‌كل پژوهش‌هاي اسلامي رسانه در راستاي وظيفه ذاتي خود، كه پشتيباني از بنيان‌هاي نظري رسانه ديني است، از تلاش‌هاي پژوهشگر محترم اين اثر، آقاي وحيد حياتي و همچنين از گروه فرهنگ و هنر ديني رسانه سابق، كه اين اثر در آن گروه سامان يافته است، به دليل هدايت‌هاي كاربردي‌شان تشكر و قدرداني مي‌كند. اميد است اين اثر بتواند در زمينه‌ها و مباحث نظري، راهكارهايي را براي رسانه ديني فراهم كرده باشد تا سينماي ديني، هم‌پاي سينماي ايران، در نظريه‌پردازي به بالندگي برسد.


موضوع: تاریخ نشر: فروردين1398 نویسنده:

تصوير ناب(راهكارهاي ارتقاء فرم و محتواي برنامه هاي كوتاه ديني تلويزيون)

پژوهش پيش رو كه راهكارهاي ارتقاي فرم و محتواي برنامه‏ هاي كوتاه ديني تلويزيون را بررسي مي‌كند، به لحاظ بنيادي و كاربردي براي رفع كاستي‏هاي موجود برنامه‏هاي كوتاه ديني تلويزيون اهميت بسياري دارد. بررسي و تحليل برنامه‏ هاي كوتاه ديني، مي‏تواند موضوع تحقيق پژوهشگران و محققان در حوزه دين و رسانه از زواياي مختلف باشد. كشف چگونگي رابطه بين آن دو، بخش مهمي از نيازهاي ضروري جامعه امروزي است؛ اما با مطالعه و بررسي بيشتر درباره آن، به دست مي‏آيد كه اين موضوع از بسياري جهات هنوز به طور كامل تبيين نشده است؛ بنابراين، با توجه به رويدادها و پديده‏ هاي جهاني در حوزه برنامه‏ هاي كوتاه ديني، توجه به ديدگاه پژوهشگران دين و رسانه، به‌ويژه محققان معاصر درباره آن بسيار ضروري است. البته اين مسئله نه‌تنها به‌دليل جايگاه اين موضوع مهم است، بلكه ديدگاه‏ هاي جديد پژوهشگران درباره آن و تأثير شگرف آن در برنامه‏ سازي جديد در زمينه ديني، بسياري از محققان و برنامه‏ سازان را بر آن داشت تا مطالعات بيشتري در اين زمينه انجام دهند؛ پس جا دارد به موازات توجه به نظريه‏ هاي مختلف درباره چگونگي ساخت برنامه كوتاه ديني تلويزيوني، از لحاظ فرم و محتوا به رابطه اين عناصر در اثرگذاري بيشتر هم توجه شود.


موضوع: تاریخ نشر: دي1397 نویسنده: سيد هادي ساجدي

فهم اخلاق رسانه

موضوع اخلاق رسانه از جمله حوزه­ هاي بسيار ضروري و حياتي مربوط به رسانه است كه متأسفانه در زبان فارسي از ادبيات غني و منابع كافي، كم‌بهره مانده است. اين كتاب كه از جمله آثار جديد در اين قلمرو و منتشر شده در سال 2015 ميلادي در زمينه اخلاق رسانه و حاصل سال ها تدريس و پژوهش نويسنده‌ي آن در اين موضوع است، توانسته در مدت كوتاهي در مراكز آكادميك غربي و انگليسي‌زبان جايگاه ويژه­اي به خود اختصاص دهد و استادان و دانشجويان به آن توجه ويژه‌اي كرده‌اند. مهمترين علت گرايش به اين كتاب، سبك نگارش بسيار خوب و همچنين موضوعات كاربردي آن است. نويسنده كوشيده است مهم‌ترين و كاربردي­ترين موضوعات اخلاق رسانه را با پرهيز از حاشيه­روي و اطناب­هاي نظري، در فصل­هاي مستقل بررسي كند. نويسنده علاوه بر اينكه به موضوعات پيچيده و بنيادي مي‌پردازد و آراء انديشمندان برجسته همانند ارسطو، كانت و جان استوارت ميل را نقل مي‌كند، مي‌كوشد از بياني روان و فارغ از تعقيد استفاده كند. سايت انتشارات «سيج» در قسمت «ريويو» اين كتاب، نقل­ قول­هاي بسيار بلند و تمجيدات ويژه­اي از استادان برجسته عرصه رسانه در مورد اين كتاب قرار داده كه نشان مي­دهد چگونه اين كتاب، توانسته به عنوان متن آموزشي و كتابي مرجع در دانشگاه­هاي مختلف دنيا در كانون توجه استادان قرار گيرد. نويسنده با تسلطي كه بر مباحث اخلاق رسانه و مطبوعات دارد، هر فصل را با يك مقدمه‌چيني كاربردي و ارائه تصوير جامع از آن فصل شروع مي‌كند. مباحث هر فصل به صورت كاملاً كاربردي و عيني و با بيان ديدگاه‌هاي موافق و مخالف پيش مي‌رود. استفاده و تحليل مثال‌هاي عيني و چالش‌هاي پيش‌آمده واقعي در عرصه رسانه بر جذابيت و فهم آسان‌تر مباحث افزوده است. «فراخوان قضاوت»، «كادرهاي تعريف»، «كادرهاي مثال»، «مروري بر فصل» و «مطالعه بيشتر»، از جمله عناوين مشترك همه فصل‌هاست كه ساختار آموزشي و نظم منطقي هر بحث را دو چندان مي‌كند. زمان اندك و نياز به دقت بالا، اينجانب را بر آن داشت كه ترجمه كتاب را به‌صورت گروهي و در يك چارچوب بسيار دقيق و برنامه‌ريزي‌شده پيش ببرم. بخش‌هايي از كتاب را خود ترجمه كرده‌ام، اما عمده كار به‌صورت گروهي و در سه مرحله به انجام رسيده است. هر فصل در مرحله اول، ترجمه شده، و در مرحله دوم توسط فرد ديگري از ابتدا با متن اصلي تطبيق و اصلاحات مورد نياز اعمال شده است. در سومين مرحله نيز بنده همه متن را كلمه به كلمه مطالعه، اصلاح و ويرايش كرده و با متن اصلي تطبيق داده‌ام. به‌منظور هماهنگي و يك‌دست‌بودن ترجمه، از همان ابتدا فهرستي از كلمات و اصطلاحات مشترك تهيه شد تا در همه كتاب به‌صورت واحد ترجمه شوند. علاوه بر آن، صفحات اول هر فصل به منظور ريل‌گذاري و تثبيت كلمات و ساختارهاي اصلي آن فصل، چند بار مورد ارزيابي، بازبيني و اصلاح قرار گرفته است. كوشيده‌ايم كه در ترجمه اصطلاحات و انديشه‌هاي شخصيت‌هاي برجسته مانند كانت، ميل يا بنتام، به متون اصلي و مقالات پيراموني هر انديشمند مراجعه و از معادل‌هاي رايج و متعارف مربوط به هر اصطلاح استفاده كنيم. در اينجا لازم است از تك‌تك همكاران گرامي كه در ترجمه و ارزيابي قسمت‌هاي مختلف اين اثر همكاري داشته‌اند، تشكر ويژه داشته باشم. به خصوص از خانم‌ها وحيده دهقان‌پور، رقيه حق‌گويان، گلناز محمدخاني، نرجس امامي، منيره وفايي‌فر، طاهره غفاري حسيني، زهرا صديقيان و آقاي سيدمحمدباقر ساجدي. در اينجا لازم مي‌دانم از اداره‌كل پژوهش‌هاي اسلامي صداوسيما كه با اعتماد به اينجانب، فرصت ترجمه و تقديم اين اثر براي رونمايي و معرفي در اولين همايش علمي ـ پژوهشي اخلاق و رسانه را فراهم ساختند تشكر كنم. اميدوارم ترجمه اين كتاب بتواند افق‌هاي روشن و جديدي را در مسير تعالي و ارتقاي اخلاق در حوزه رسانه، مطبوعات و فضاي مجازي رقم زند و كاستي‌ها و كمبودهاي احتمالي ترجمه نيز با تذكرات و ديدگاه‌هاي منتقدان و صاحب‌نظران بيش از پيش رفع شود. پيشاپيش سپاسگزار هرگونه نقد، ديدگاه اصلاحي و نقطه‌نظر تكميلي راجع به اين اثر هستم.


موضوع: تاریخ نشر: دي1397 نویسنده: عيسي زارعي

راهنماي مطالعاتي در اخلاق و رسانه

دغدغه فهم نسبتِ ميان دين و رسانه‌هاي نوظهور، نخست در مغرب زمين، به تكاپوي فكري پرفراز و نشيبي انجاميد. پس از آن، تجربه تأسيس و مديريت شبكه‌هاي راديويي و تلويزيوني مروّج آموزه‌هاي مسيحيت و تدوين دانشِ نظري در ساحت «دين و رسانه» به تدريج، ذهن انديشه‌ورزان مسلمان را نيز به خود معطوف ساخت. اين دغدغه با پيروزي انقلاب اسلامي و مديريت دينداران بر شئون مختلف علمي و رسانه‌اي، فزوني يافت تا آنجا كه به تاسيس نهادهايي با هدف تحقق آرمان رسانه ديني در دهه هفتاد منجر شد. ايجاد حلقه اتصال ميان رسانه ملّي و حوزه‌هاي علميه، اهتمام به تدوين پژوهش‌هاي بنيادي با تكيه بر انديشه ناب اسلامي و تامين نيازهاي رسانه ملي، به ويژه حوزه پيام با بهره‌مندي از پژوهش‌هاي كاربردي، رياست وقت سازمان صدا و سيما را بر آن داشت تا با الهام از فرامين رهبر معظم انقلاب اسلامي مدّظلّه العالي، در اقدامي راهبردي در سال 1373 «مركز پژوهش‌هاي اسلامي صداوسيما» را تأسيس كند. راه‌اندازي «دانشكده دين و رسانه» با هدف تربيت و تأمين نيروي انساني دين پژوه و رسانه‌شناس و تأسيس «شبكه راديويي معارف» و «شبكه قرآن و معارف سيما» به عنوان نمونه‌هاي راديويي و تلويزيوني از رسانه ديني در سال‌هاي پس از آن، گام‌هاي بعدي در مسير پيشبرد اهداف رسانه ملي در عرصه «دين و رسانه» است. اينك به لطف و مدد الهي، اداره كل پژوهش‌هاي اسلامي سازمان صدا و سيما، به مثابه يگانه مركز راهبردي مطالعات دين و رسانه با كوله باري از تجربه در ساحت توليد و توسعه دانش نظري و تقديم بيش از 800 عنوان كتابِ حاصل از پژوهش‌هاي فاخر بنيادي و پژوهش‌هاي كارساز كاربردي، 1200 شماره نشريه، توليدات ارزشمند الگوييِ راديويي و تلويزيوني، ايجاد بانك اطلاعات كارشناسان رسانه‌اي در قلمرو علوم اسلامي و علوم انساني، راه اندازي گنجينه فرزانگان مشتمل بر 122 هزار دقيقه فيلم و هزاران سند و تصوير از مفاخر حوزوي، تاسيس تنها كتابخانه تخصصي دين و رسانه، تربيت كارشناسان رسانه اي، مشاوران و ناظران توليد و فيلم نامه‌نويسان ديني با هدف غني‌تر ساختن توليدات رسانه ملي، توانسته است خدمات ارزشمند و آثار ماندگاري را در رسانه ملي و جامعه حوزوي، دانشگاهي و رسانه‌اي كشور به يادگار بگذارد. نياز روزافزون جوامع انساني و جامعه اسلامي ايران به تعالي اخلاقي از يك سو، انتظار و مطالبه نظام اسلامي از رسانه ملي و ديگر رسانه‌ها براي اعتلاي اخلاقي از سوي ديگر و فقر ادبيات علمي در اين قلمرو، اين اداره‌كل را بر آن داشت تا در آستانه ورود به ربع قرن تكاپوي عالمانه خويش، «اولين همايش علمي پژوهشي اخلاق و رسانه» را با هدف توليد و توسعه دانش نظري در ساحت دين و رسانه براي نيل به رسانه اخلاقي با بهره‌گيري از ظرفيت‌هاي اخلاق رسانه‌اي برگزار كند. در اين همايش علمي پژوهشي كه حائز رتبه ISC از پايگاه استنادي جهان اسلام است، پنجاه نهاد عاليِ حوزوي، دانشگاهي و رسانه‌اي همكاري مؤثر داشتند. توجه به حوزه‌هاي نظري مبتني بر بُعد تكنولوژيك، بُعد كاركردي و بُعد تأثير رسانه، سبب نشد دبيرخانه همايش از دغدغه تدوين شاخص‌هاي اخلاق حرفه‌اي در قلمروهاي سياست‌گذاري و مديريت رسانه، پژوهشگري رسانه، حرفه‌هاي نويسندگي، اجرا و گويندگي، خبر، بازيگري، تهيه‌كنندگي، كارگرداني، گريم و چهره‌آرايي، طراحي صحنه و لباس و تدوين غافل شود. همچنين به موازات نشست‌هاي علمي متعددي كه از سال 1396 در اداره‌كل و در سه ماهه منتهي به برگزاري همايش، در برخي مراكز همكار برگزار شد، نشست‌ هاي تخصصي با حضور پيشكسوتان و خبرگان برخي حرفه‌هاي پيش گفته صورت گرفت تا مسائل اخلاقي آن حرفه‌ها شناخته و آثار و مقالات، غني تر شوند. از ديگر برنامه‌هاي اين همايش علمي، توليد و انتشار آثار فاخر در قلمرو اخلاق و رسانه بود كه ترجمه دو كتاب از زبان انگليسي، ترجمه يك كتاب از زبان آلماني و همكاري در انتشار يك كتاب به زبان فارسي و تأليف «راهنماي مطالعاتي اخلاق و رسانه» و «چكيده مقالات همايش» از آن جمله‌اند. كتاب «مجموعه مقالات» نيز به زودي منتشر خواهد شد. اثر حاضر كه براي نخستين بار در اولين همايش علمي پژوهشي اخلاق و رسانه به زيور طبع آراسته شده است، محصول تلاش جناب آقاي دكتر عيسي زارعي است كه كوشيده است فهرستي توصيفي و تفصيلي از منابع مطالعاتي قلمرو اخلاق و رسانه شامل كتاب‌ها، پايان نامه‌ها و مقاله‌ها را در يك چارچوب ناظر به موضوع كلي همايش و همچنين گونه‌هاي مختلف رسانه يا همان «مديوم»ها صورت‌بندي كند. تلاش ايشان و همكاران ارجمندشان را سپاس گفته و اميدوارم پاسخگوي نياز علمي اساتيد و پژوهشگران ارجمند باشد. در پايان از جناب آقاي دكتر عبدالعلي علي‌عسگري، رئيس انديشمند سازمان صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران و جناب آقاي دكتر حسين رضي، معاون فرهيخته پژوهش، برنامه‌ريزي و نظارت سازمان و رئيس شوراي سياست‌گذاري همايش و همچنين از همكاري عالمانه اعضاي محترم كميته علمي و ديگر دست‌اندركاران اين همايش در نهادهاي همكار در سازمان صداوسيما، به ويژه همكاران پرتلاشم در اداره‌كل پژوهش‌هاي اسلامي سازمان صداوسيما كمال امتنان را ابراز مي‌دارم.


موضوع: تاریخ نشر: فروردين1392 نویسنده:

بررسي تطبيقي عناصر روايي قصه حضرت يوسف عليه السلام در قرآن و سياوش در شاهنامه

هيچ كتابي را توان هماوردي با قرآن نيست، اما در تأسّي بدان، از ديرباز، اديبان به تناسب شناخت و آگاهي‌شان، در آثار خود، از قرآن، بهره‌هاي فراوان جسته‌اند كه در اين ميان، حكيم ابوالقاسم فردوسي در مقام مسلماني متعهد، در شاهنامه، با الگوپذيري از قرآن، قصه‌ها و عناصر روايي را در جهت هدف‌هاي تربيتي خويش به كار گرفته است. براي نمونه، داستان‌ سياوش، در زمينه پاك‌دامني، عفت، اخلاق، سيما و توكل كردن بر خدا در برابر دعوت به آلودگي، با قصه يوسف(ع) شباهت‌هاي بسياري دارد، چنان‌كه سياوش را «يوسف شاهنامه» ناميده‌اند. البته تطبيق عناصر روايي حضرت يوسف(ع) در قرآن و سياوش در شاهنامه، از باب مقايسه و مقارنه نيست؛ زيرا درباره جايگاه والا و برتر حضرت يوسف(ع) كه معصوم بود و پيامبر خدا به شمار مي‌رود، جاي ترديد نيست. با توجه به اين نكته كه يوسف(ع)، اصل است و سياوش، فرع، درصدد بيان شباهت و افتراق‌ها و فرازهايي از زندگاني اين دو شخصيت هستيم كه برخي ويژگي‌هاي ناب عناصر آن براي راه‌يابي بشر به كمال، مي‌تواند اسوه به شمار آيد.


موضوع: تاریخ نشر: فروردين1392 نویسنده: اعظم فرجامي

بررسي شخصيت‌ در فيلم‌هاي تاريخي ـ مذهبي

تاريخ، آيينه زندگي در گذر زمان است و به همين دليل تايخ در گذشته محبوس نيست كه ردحپال نيز جاري است. به بيان اميرمؤمنان، علي(ع) تدبر در احوالات گذشتگان مي‌تواند به گونه‌اي باشد كه گويي انسان به اندازه تمامي عمر آنان زيسته است. از اين نظر تاريخ انبيا و اولياي الهي مي‌تواند به عنوان تطبيق وقايع آن بزرگواران بر زمان ما و تطبيق موضع‌گيري و عملكرد آنان و اطرافيانشان بر موضع‌گيري‌ها و عملكردهاي ما باشد و اين كه ما در چه موقفي ايستاده‌ايم. از اين نظر بازگويي تاريخ و به طور خاص بازخواني تاريخ مقدس با بيان زيبا و غيرمستقيم نمايشي توجيه و بلكه ضرورت دارد. خوشبختانه اكنون به جرأت مي‌توان گفت گونه فيلم تاريخي ـ مذهبي گونه‌اي است كه در توليدات رسانه‌اي كشور ما مختصات خود را يافته، به طوري كه اين ژانر در تملك فرهنگ ما درآمده است. بي‌ترديد در حال حاضر توليدات تلويزيوني و سينماي كشور ما در گونه تاريخي ـ مذهبي در جهان اسلام و بلكه در جهان شناخته شده و مشهور است. وفور و تنوع توليدات سينمايي و تلويزيوني كشور ما در اين ژانر با توجه به ملاحظات و ويژگي‌هاي فرهنگ ديني ما ضرورت پرداختن به مباحث نظري را كه نگاهي به توليدات صورت گرفته را نيز داشته باشد دو چندان مي‌كند. كتاب حاضر به يكي از مباحث فيلم تاريخي ـ مذهبي كه به حق بايد آن را فيلم مقدس خواند پرداخته است. بحث شخصيت و شخصيت‌پردازي نه تنها در ژانر تاريخي مقدس به طور خاص و نه در ژانر تاريخي به طور كلي، بلكه در فيلم به طور عام در همه گونه‌ها و در غالب سبك‌ها اهميت دارد. چيزي كه هست به دليل خصوصيتي كه گونه تاريخ مقدس و گونه تاريخي به طور كلي دارد، برخي مباحث خاص در حوزه شخصيت در اين دو مطرح است و آن مسئله ربط بين واقعيت تاريخي و نمايش است. در كتاب حاضر ضمن آن كه زوايايي از اين بحث بررسي شده، در خلال آن آثار توليد شده در اين زمينه نيز بازخواني و نقد شده است. در پايان ضمن سپاسي از زحمات جناب حجت‌الاسلام و المسلمين دكتر سيد حميد ميرخندان ناظر علمي اين اثر و تلاش‌هاي فراوان پژوهشگر محترمه سركار خانم دكتر اعظم فرجامي، از تمامي عزيزاني كه در مركز پژوهش‌هاي اسلامي صدا و سيما مقدمات چاپ اين اثر را فراهم نمودند قدرداني مي‌گردد. مركز پژوهش‌هاي اسلامي صدا و سيما گروه هنر، ارتباطات و رسانه زمستان 1391


موضوع: تاریخ نشر: فروردين1390 نویسنده: غلامرضا يوسف زاده

درآمدي بر روايت ديني در سينما و داستان

بدون ترديد، يكي از چالش‌هاي امروز جامعه ما، ضعف نظريه‌پردازي در ابعاد مختلف نظام فرهنگي مبتني بر آموزه‌هاي اسلامي، از جمله كاستي در تفسير هنر ديني است. اين كاستي‌ها موجب شده است تا متولّيان بخش فرهنگي جامعه به‌ويژه در عرصه‌هاي سينما، تئاتر و داستان به‌درستي نتوانند هنر اين مرز و بوم را در راستاي اهداف بلند انقلاب اسلامي راهبري كنند. تلاش‌هاي صورت گرفته براي زدودن اين كاستي‌ها نيز كافي نيست. بديهي‌ است ايجاد جريان فكري پاسخ‌گو و هم‌گرايي تلاش‌ها در اين زمينه مي‌تواند بستر سامان‌دهي به نظريه‌ها را در اين حوزه هموارتر كند. در اين راستا، گروه هنر، ارتباطات و رسانه به‌عنوان يكي از گروه‌هاي پژوهشي اداره كل پژوهش مركز پژوهش‌هاي اسلامي صدا و سيما بر اساس مأموريت خويش كوشيده است پژوهش‌هايي را در موضوع هنر و دين به سامان برساند و در چرخه توليد انديشه و معرفي بسترهاي تئوريك در زمينه رابطه هنر و دين سهمي هر چند ناچيز به خود اختصاص دهد. اكنون كتاب درآمدي بر روايت ديني را كه به همت يكي از پژوهشگران اين عرصه، حجت‌الاسلام و المسلمين، جناب آقاي غلام‌رضا يوسف‌زاده نگاشته شده است، تقديم پژوهشگران و دانشجويان مي‌كنيم.


موضوع: تاریخ نشر: بهمن1388 نویسنده: محمود سوري

رسالت شعر ديني در جنبش‌هاي اجتماعي و سياسي

اثر ارزشمند رسالت شعر ديني در جنبش هاي اجتماعي و سياسي به خامه پژوهشگر ارجمند و توانا، آقاي محمود سوري، كاوشي است در سير ادبيات ديني و مروري است بر برخي مصداق‌هاي اثرگذاري آن در جنبش هاي اجتماعي و سياسي. بي‌گمان، چهره كهن ادبيات ميهن ما، با وجود استغنايش و بهره داشتن از ژرف ترين جان‌مايه ها، هنوز چنان‌كه درخور آن است، غبارروبي نشده و به ‌طور كامل از حاشيه‌نشيني و انزوا برون نيامده است. ترديدي نيست كه يكي از شيوه هاي غبارروبي اين تنديس ملي و اسلامي و از عوامل رهانيدن اين شاهد بازاري از پرده نشيني، تهيه و تنظيم آثاري است كه در آن به تأثيرگذاري و فرهنگ‌سازي ادب فارسي اشاره شده است. كتاب گران سنگ رسالت شعر ديني در جنبش هاي اجتماعي و سياسي، گامي است ارزشمند در راه نزديك شدن به اين هدف مبارك. به اميد دست‌يابي كامل به چنان هدف خيزش‌آفرين.


موضوع: تاریخ نشر: تير1384 نویسنده: محمد شريف حيدري

جستاري در هنر ديني

بررسي مسئله هنر و هنرمند، امري ظريف و بسيار دقيق است كه مرزهاي دشواري نيز در شناخت اين امور وجود دارد. بي توجهي به اين مرزها، در واقع به بي راهه رفتن است. برخي بر اين باورند كه هنر؛ يعني آنچه بر پايه تخيل آزاد انسان شكل مي گيرد و متعهد؛ يعني زنجير شده. حال اين دو مقوله چگونه با هم سازگارند؟ در پاسخ بايد گفت اساسا بحث تعهد و مسئوليت هنرمند، بيش از هر چيز به انسانيت او مربوط مي شود؛ زيرا هر چند انسان در برابر طبيعت و همه هستي، متعهد است، مسئوليت بزرگ او در برابر انسان هاست. بنابراين، هنرمند هم در زمينه قالب و نوع هنر خويش و هم در برابر محتوا تعهد دارد. محصول هنر ديني بايد نمودار خلاقيت هنري، داراي مضمون عالي، تعالي بخش، پيش برنده و فضيلت ساز باشد. ازاين رو، واژه هنر متعهد، واژه درستي است. هنر ديني تنها آن نيست كه يك داستان ديني را به تصوير بكشيم يا يك مقوله ديني را در قالب هاي هنري عرضه كنيم، بلكه هنر ديني آن است كه بتواند با نشر آموزه هايي كه همه اديان الهي و بيش از همه، دين اسلام به بقاي آنها همت گماشته اند، آنها را جاودانه سازد. هنر ديني، عدالت را در جامعه به صورت يك ارزش معرفي مي كند؛ اگر چه هيچ اسمي از دين و هيچ آيه و روايتي در برنامه يا نمادي از دين به صراحت در آن باشد. آنچه در هنر ديني بيش از همه به آن توجه مي شود، اين است كه بايد كوشيد هنر در خدمت شهوت، خشونت، ابتذال و استحاله هويت انسان و جامعه نباشد. بدين ترتيب، هنر ديني، موهبت و عطيه اي الهي بوده و آرمان گرا و روايت گر شيدايي حق است. محورهاي اين پژوهش عبارتند از: مفهوم لغوي و اصطلاحي هنر، ماهيت هنر، هنر و ارزش ها، هنر و سانسور، هنر ديني و غيرديني، صورت و محتوا در هنر ديني، قالب و محتوا در هنر ديني، رابطه قالب و محتوا در هنر ديني، رمز و نماد در هنر ديني، پيام در هنر ديني، عقلاني يا احساسي بودن هنر، احساسي يا فوق احساسي بودن زيبايي، اسلام و زيبايي، معناي عرفان، نقش هنر در سلوك عرفاني و هنر و فلسفه.


× ادبيات و هنر

// کتاب