تاریخ نشر: خرداد1383 نویسنده: محسن محمدي

از نمازگزاري تا انس با نماز (1)

با توجه به اهميّت و ضرورت انس با نماز در اين نوشته بر آنيم تا عوامل انس با نماز و گذر از نمازگزاري به انس با نماز را بررسي كنيم. در بخش اول پس از بيان اهميت و ضرورت نمازگزاري و انس با نماز به بيان مفاهيم «نماز» و «انس» و كاربردِ واژه هاي آن مي پردازيم. سپس پيشينه تاريخيِ نمازگزاري را تبيين مي كنيم. در ادامه، موضوعِ نماز را از منظر قرآن و روايات بررسي مي كنيم تا جنبه هاي مختلف آن روشن گردد. در پايان به بررسي ديدگاه دانشمندان مسلمان و غير مسلمان در مورد نماز مي پردازيم و در بخش دوم، بحث مهم عوامل انس با نماز را پي مي گيريم كه به سه دسته اخلاقي ـ عرفاني، رفتاري و اجتماعي تقسيم مي شود. چون گذر از مرحله نمازگزاري و رسيدن به انس با نماز، مستلزم رعايت نكاتي خاص است، اين مبحث را به طور مستقل در بخش سوم بررسي مي كنيم. در ادامه، تفاوت هاي نمازگزاري و انس بررسي مي شوند و چون يكي از مهم ترين تفاوت ها، در آثار اين دو رويكرد رخ مي نمايد، مقوله آثار انس با نماز را در بخش چهارم به تفصيل بررسي مي كنيم.


تاریخ نشر: خرداد1383 نویسنده: حسن ابراهيم زاده

از چشمه تا دريا (مجموعه خاطرات درباره استاد شهيد مرتضي مطهري )

ويژگي هاي فردي و اجتماعي شهيد مطهري مركز پژوهش هاي اسلامي صدا و سيما را بر آن داشت تا بار ديگر اين مركز به سراغ دوستان، شاگردان و آناني كه محضر اين استاد فرزانه را درك كرده رفته و اين بار از مَنظر و مراء ديگري شخصيت اين فرزانه بزرگ را به تصوير كشند اين مصاحبه ها كه توسط برادر حسن ابراهيم زاده صورت گرفته است دربردارنده خاطرات و ديدگاه هايي است كه برخي از آنان براي نخستين بار است كه در اختيار شيفتگان مطهري و تشنگان تاريخ گران سنگ علم و معنويت اين سرزمين به چاپ مي رسد. نظر به تلخيص نوشتار پرسش هاي اين مصاحبه حذف و حفظ امانت در ارائه نقطه نظرات دوستان و شاگردان استاد، خاطرات و ديدگاه ها با ادبيات اين فرهيختگان به چاپ رسيده است.


تاریخ نشر: ارديبهشت1387 نویسنده: مريم حايك

استعمار فرانو (رويارويي زرسالاران اقتدارطلب با اسلام )

«استعمار» از معدود واژههايي است كه همه ملتهاي محروم و ستمديده جهان از آن تعريفي مشترك دارند. «تصرف دولتي قوي در مملكتي ضعيف، غصب اموال و پاي‌مال كردن حقوق ملت ضعيف». در فصل اول اين كتاب كه پنج فصل دارد، پس از طرح موضوع پژوهش و اهميت آن، به تعريف مفاهيم كليدي به كار رفته در پژوهش، توضيح هدف، پرسشها، فرضيه، روش، پيشينه و كاربرد رسانهاي پژوهش پرداختهايم. در فصل دوم، برنامههاي كلي استعمار فرانو و در فصل سوم، تقابل استعمار فرانو با اسلام بررسي ميشود. فصل چهارم كتاب، به توضيح برنامههاي جوامع اسلامي در مقابله با استعمار فرانو پرداخته است. در فصل پنجم نيز با عنوان همراه با برنامهسازان، محورهاي مهم برنامهسازي در سازمان صدا و سيما براي مقابله با استعمار فرانو توضيح داده شده است.


تاریخ نشر: فروردين1383 نویسنده: محمدسهيل بهرام نسب

استوانه نور (نگاهي به مسجد قبا، نخستين بنيان تقوا )

در دين مبين اسلام، مسجد قداستي ويژه دارد. در اين ميان، برخي از مسجدها به دليل ارتباطي كه با معصومين عليهم السلام داشته اند، تقدسي برتر يافته اند. اين قداست، به دليل نقش آن بزرگواران در بناي آن مسجدها يا حضور ايشان و اقامه نماز در آنها بوده است. مسجد قبا از مشهورترين آنهاست كه در سال اول هجري قمري ساخته شده است. آن گاه كه پيامبر اعظم صلي الله عليه و آله در ليلة المبيت به دليل فشار كافران قريش، شبانه از مكه بيرون رفت و پس از چند روز در نزديكي شهر يثرب در روستاي قبا توقف كرد، اين مسجد را به پيشنهاد عمار بن ياسر بنيان نهاد. مسجد قبا، نخستين مسجدي است كه در اسلام به دست مبارك شخص پيامبراكرم صلي الله عليه و آله بنا شد. به سبب وجود چاه قبا در نزديكي اين مسجد، آن را مسجد قبا نام نهادند. فضيلت والاي اين مسجد، در قرآن كريم و روايت هاي معصومين عليهم السلام مشهود است. خداوند متعال در قرآن كريم، اين مسجد را ستوده و آن را «مسجد تقوا» ناميده است. در اين اثر، نگارنده با پژوهش در منابع معتبر تاريخي، مسجد قبا را به عنوان يكي از تاريخي ترين و مقدس ترين مسجدهاي دوره اسلامي معرفي مي كند. در فصل اول تا دهم كتاب مطالب زير آمده است: هجرت پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله از مكه و توقف ايشان در روستاي قبا، معرفي اجمالي روستاي قبا، ماجراي استقبال ساكنان قبا از پيامبر، چگونگي ساخت مسجدقبا و معرفي سازندگان آن، فضيلت مسجد قبا در كلام وحي و عصمت، سير تاريخي بناي مسجد قبا، مسجد ضرار، عبرت ها و پيام هاي ساخت مسجد قبا و ويراني مسجد ضرار، گزيده ادب فارسي در قالب متون ادبي و اشعار در موضوع مسجد قبا، پيشنهادهاي كلي، برنامه اي و پرسش هاي مسابقه اي، مردمي و كارشناسي.


تاریخ نشر: مهر1375 نویسنده: سيد كاظم رجايي

اسراف و استفاده بهينه از امكانات اقتصادي

تبيين مفهومي و بررسي آثار اقتصادي بسياري از آموزه هاي اسلامي مي تواند به عنوان روشي جهت طرح مباحث اقتصاد اسلامي در نظر گرفته شود. يكي از مفاهيمي كه در فرهنگ اسلامي مورد توجه قرار گرفته است، اسراف و حكم فقهي حرمت آن مي باشد. اسراف عبارت است از هر نوع تجاوز از حدّ و خروج از ميانه روي و اعتدال در هر كار و فعاليتي است كه انسان انجام مي دهد. امّا آنچه در اين مجموعه مورد بحث و بررسي قرار گرفته، اسراف در مال و امور اقتصادي است و معناي عام آن مورد نظر نيست. اسراف مي تواند به صورتهاي اتلاف، تضييع، مصرف بدون نياز، معطّل گذاردن سرمايه و خروج از شأن در مصرف، تحقق پيدا كند. ازطرف ديگر، يكي از پيش فرض هاي اقتصاد متعارف، كمبود منابع مي باشد. پيش فرضي كه با توجه به گسترش جمعيّت، زمينه بدبيني گروهي از اقتصاددانان همچون «مالتوس» را سامان داده است. بررسي آثار اقتصادي اسراف مي تواند به يكي از علل پيدايش كمبود منابع موجود در كوتاه مدت و نيز نقصان آن در بلند مدت بپردازد و تحليل ديگري در برابر اين معمّا قرار دهد.


تاریخ نشر: مهر1387 نویسنده: محمد ساجدي فومني

اسطوره قرن (يادمان يكصدمين سال تولد امام خميني رحمه الله)

مطالعه پيرامون شخصيت كم نظير و ممتازي مانند امام خميني و ريشه يابي موفقيت هاي معجزه آساي ايشان در ابعاد مختلف، مستلزم شناخت درست پايه هاي فكري و اصول آراء و انديشه ها و نيز آرمانهاي ايشان است؛ اين نوشتار با ارايه اطلاعاتي درباره زندگي امام خميني(ره)، اصول و انديشه هاي امام خميني(ره) و آثار و تأليفات امام خميني(ره) سعي در اين مهم دارد.


تاریخ نشر: ارديبهشت1388 نویسنده: محمد حسين فرج نژاد

اسطوره‌هاي صهيونيستي سينما

در كتاب اسطوره هاي صهيونيستي سينما كوشيده شده برخي از اساسي ترين اسطوره ها وافسانه هايي كه سينماي صهيونيستي سعي در ترويج آن را دارد، آورده شود. اين كتاب در نوع خود نظيري حداقل در زبان فارسي ندارد. به نظر مي رسد كه مطالب ديگري هم درباره اسطوره هاي صهيونيستي سينما وجود دارد كه اميدواريم همان گونه كه نويسنده در پيشگفتار بيان داشته است، ان شاء الله در آينده آنها را نيز قلمي كند. البته مشخص است كه برخي قسمت هايي كه در مقالات چاپ شده در نشريه رواق هنر وانديشه، در كتاب نيامده اند. اميدواريم كه در ويرايش بعدي آن قسمت ها نيز به كتاب افزوده شوند، چرا كه به نظر مي رسد توضيحات مفصلي كه نويسنده درباره نقد هولوكاست و پيوريتنيسم و پروتستانتيسم در مقالات اورده بود، اگر در كتاب هم آورده شوند، باعث غناي بيشتر كتاب خواهند شد. منابع و فيلم هاي مرور شده در كتاب نيز قابل توجه هستند. با خواندن اين كتاب رمزگشايي قابل توجه و نسبتا جديد و كاملي از آثار شاخصي چون ماتريكس و هري پاتر و ارباب حلقه ها و پسر جهنمي و مصائب مسيح و طالع نحس و جن گير و كنستانتين و ژاندارك خواهد شد و همچنين، سينماي بوديستي هاليوود و برخي انواع ورزش هاي رزمي و معناگرايي هاي شرقي و غربي و هولوكاست و شيطان گرايي در سينماي غرب و نفوذ انديشه ها و اسطوره هاي قديمي و جديد صهيونيسم يهودي ومسيحي بر سينماي غرب خصوصا هاليوود با تعمق بيشتري فهم خواهد شد. همچنين اين كتاب تلاش كرده كه تعريف جديدي از روند تاريخ جهان و تاريخ اساطير در طول تاريخ بدهد كه اين تلاش قابل توجه است، حتي اگر نقدهايي از منظر برخي داشته باشد، چرا كه قدمي است در توليد علم بومي بر مبناي فرهنگ اسلامي براي نظريه پردازي در علوم انساني كه به شدت غربگرا و غربي هستند.


اسلام، قطعهقطعه، نه يك پارچه

در بحث از اسلام و غرب قبل از هر چيز بايد توضيح داد كه مقصود از واژه‌هاي اسلام و غرب چيست. اسلام، ديني است كه بيشتر مسلمانان آن را تجربه كرده‌اند. هر مسلماني، قرآن را به عنوان كلام خدا در نظر مي‌گيرد و حضرت محمد صلي الله عليه و آله را به عنوان پيام‌آور مي‌شناسد. چهره‌اي كه از خداوند متعال در اسلام تصوير شده است، كامل‌ترين چهره‌هاست؛ او با صفات ثبوتي و سلبي خود كمال مطلق است. وحي الهي اسلام، شكوهمندترين و قدسي‌ترين پيوند ميان جهان غيب و شهادت است. رسول گرامي اسلام نيز كامل‌ترين انسان‌ و برجسته‌ترين الگوي انسان كامل است. اسلام، ديني است كه علاوه بر آموزه‌هاي بنيادين، دستورالعمل‌هاي اخلاقي عالي و احكام فردي و اجتماعي متوازن نيز دارد. در اين ميان، مسلّم است كه اسلام يكي است، ولي استنباط مسلمانان بنا بر شرايط زماني و مكاني و پيشينهها ممكن است متفاوت باشد. با اين حال، راه گفتمان باز است و از طريق فعال‌سازي گفتمان مذاهب اسلامي و تبادل نظر انديشمندان اطراف و اكناف جهان اسلام مي‌توان استنباط‌هاي نادرست را تصحيح كرد. مقصود از غرب، غرب متحد با ارزش‌هاي مثبت نيست؛ غرب عبارت است از يك نظام سياسي مترصد سلطه‌جويي كه به چيزي به جز نفوذ و منافع خويش نمي‌انديشد و داراي ارگان‌هاي تبليغاتي با امكانات فراوان و مراكز پژوهشي است. نظام كفرپيشه و سلطه‌گر، راه و رسم اقتصادي نوين، روابط سياسي خاص و از همه مهم‌تر، فرهنگ ويژه‌اي را سازمان‌دهي مي‌كند و آنگاه با ابزارها و روش‌هاي خود نسبت به ملت‌هاي جهان اعمال مي‌كند.


تاریخ نشر: شهريور1385 نویسنده: حسن تربتي نژاد

اسلام؛ خشونت يا صلابت

اين پژوهش بر آن است تا با مراجعه به منابع اسلامي، رابطه اسلام و خشونت را بررسي كند و حكم آن را بيابد. ازاين رو، با استخراج احكام خشونت از ميان منابع اساسي اسلام (قرآن و سنّت) و سيره معصومان عليهم السلام و با ارائه نظريه هاي فقهاي بزرگ شيعه در اين باره، به بيان موضوع مي پردازد. بر اساس بررسي هاي انجام يافته، اصول فقه، منابع اسلامي و سيره تاريخي مسلمانان، همواره خشونت را امري دفاعي وبازدارنده مي پندارند. ازاين رو، اصل در اسلام، نفي خشونت است و برخي روايت ها و نمونه هاي تاريخي، اين نكته را با قوت تأييد مي كنند. كتاب حاضر با پرداختن به موضوع اسلام و خشونت، در فصل هاي زير سامان يافته است: چارچوب نظري بحث (كليات و مفاهيم)، خشونت و مدارا در منابع اسلامي، خشونت و تساهل از ديدگاه انديشمندان شيعي، سيره پيشوايان معصوم عليهم السلام و پيشنهادهاي برنامه اي.


تاریخ نشر: شهريور1383 نویسنده: يوسف قرباني

اسوه محدثان (ويژه نامه زندگي علامه محمدباقر مجلسي)

علامه محمد باقر مجلسي از عالمان و محدثان بزرگ جهان تشيع بود كه با خدمات گهربارش، معارف مذهب اهل بيت (ع) را به جهان معرفي كرد. ايشان با خوشه چيني از خرمن دانش استادان بلندمرتبه و با تلاش فراوان خويش، پله هاي كمال و ترقي را پيمود و ديري نپاييد كه خود بر كرسي تدريس نشست. در حلقه درس او، صدها جوينده دانش شركت مي جستند و از آبشخور معارف وي سيراب مي گشتند. مهجور ماندن كلام عترت آخرين فرستاده خداوند در ميان توده هاي جامعه، علامه را بر آن داشت تا به گردآوري و تدوين آن همت گمارد كه نتيجه اين تلاش و ابتكار او، فراهم آمدن صدها كتاب در موضوع هاي گوناگون حديثي بود، در اين ميان، كتاب گران سنگ بحارالانوار، اقيانوسي ژرف و پرگوهر است كه مشتاقان دانش تا هميشه مي توانند گوهر مراد از آن بجويند. علامه مجلسي، مرد دانش و پژوهش بود، ولي بسنده كردن به اين دو عرصه را در پيشبرد اهداف خويش نمي پسنديد. ازاين رو، با توجه به آموزه هاي امامان معصوم (ع)، پا به عرصه سياست گذارد و با ورود به دستگاه هاي تصميم گيرنده، كوشيد در گسترش مذهب شيعه و تحقق نسبي عدالت اجتماعي، نقش داشته باشد. اين نوشتار درصدد است زواياي گوناگون زندگي اين عالم فرزانه را ترسيم كند و در الگودهي ارزشمند از فرزانگان به جامعه، پشتيبان برنامه سازان گرامي باشد.


// موضوع



// کتاب