1ـ7ـ1. شناخت حجت خدا و امام عصر عليه السلام در یادداشت های شما ذخیره شد. توجه داشته باشید که یادداشت ها موقت بوده وبعداز خروج شما حذف خواهد شد.

1ـ7ـ1. شناخت حجت خدا و امام عصر عليه السلام

اولين و مهم‏ترين وظيفه‏اي كه هر شيعه منتظر بر عهده دارد، كسب معرفت نسبت به وجود مقدس امام و حجت زمان خويش است. اين موضوع تا بدان درجه از اهميت قرار دارد كه در روايات بسياري كه شيعه و اهل سنّت از پيامبر گرامي اسلام صلي الله عليه و آله و ائمه معصوم عليهم السلام نقل كرده‌اند، آمده است: «مَنْ ماتَ وَ لَمْ يَعْرِفْ إِمامَ زَمانِهِ ماتَ ميتَةً جاهِلِيَّةً؛ هر كس بميرد و امام زمانش را نشناسد، به‏ مرگ جاهلي مرده است».1
و در روايت ديگري كه مرحوم كليني از امام‏ محمد باقر عليه السلام نقل مي‏كند آمده است:
مَنْ ماتَ وَ لَيْسَ لَهُ إِمامٌ فَميتَتُهُ ميتَةً جاهِلِيَّةً، وَ مَنْ ماتَ وَ هُوَ عارِفٌ لِإِمامِهِ لَمْ يَضُرُّهُ، تَقَدَّمَ هذَا الْأَمْرُ أَوْ تَأَخَّرَ، وَ مَنْ ماتَ وَ هُوَ عارِفٌ لاِءِمامِهِ كانَ كَمَنْ هُوَ مَعَ الْقائِمِ في فُسْطاطِهِ.2
هر كس در حالي كه امامي نداشته باشد بميرد، مردنش مردن جاهليت است و هر آنكه در حال شناختن امامش بميرد پيش‏افتادن و يا تأخير اين امر [ دولت آل محمد عليهم السلام ] او را زيان نرساند و هر كس بميرد در حالي كه امامش را شناخته همچون كسي است كه در خيمه قائم [ عليه السلام ] با آن حضرت باشد.
امام حسين عليه السلام نيز درباره معرفت امام مي‏فرمايد:
أَيُّهَا الناسُ! إِنَّ اللّه‏َ، جَلَّ ذِكرُهُ، ما خَلقَ العِبادَ إِلّا لِيَعرِفوهُ فإِذا عَرَفوهُ عَبَدوهُ فَإِذا عَبَدوهُ استَغنَوا بِعِبادَتِهِ عَن عِبادَةِ ماسَواهُ. فَقالَ لَهُ رَجُلٌ: يابنَ رَسولِ‏اللّه‏ِ بِأَبي وَ أَنتَ وَ أُمّي فَما مَعرِفَهُ‏اللّه‏ِ؟ قالَ: مَعرِفَةُ أَهلِ كُلِّ زَمانٍ إِمامَهُمُ الَّذي يَجِبُ عَلَيهِم طاعَتُهُ.3
هان اي مردم! همانا خداوند ـ بزرگ باد ياد او ـ بندگان را نيافريد مگر براي اينكه او را بشناسند، پس هرگاه او را بشناسند او را بپرستند و هرگاه او را بپرستند، با پرستش او از بندگي هر آنچه جز خداست بي‏نياز گردند. مردي سؤال كرد: اي فرزند رسول خدا! پدر و مادرم فدايت، معرفت خدا چيست؟ حضرت فرمود: اين است كه اهل هر زماني، امامي را كه بايد از او فرمان برند، بشناسند.
آري، فلسفه آفرينش انسان، رسيدن به مقام معرفت خداست. اما اين معرفت حاصل نمي‏شود مگر به معرفت امام و حجت عصر عليه السلام ؛ چرا كه امام آينه تمام نماي حق و واسطه شناخت خداست. چنان‏كه امام صادق عليه السلام فرمود:
... نَحنُ العالِمونَ (القائِمونَ) بِأَمرِهِ وَالدّاعونَ إِلي سَبيلِهِ، بِنا عُرِفَ‏اللّه‏ُوَ بِنا عُبِدَاللّه‏ُ، نَحنُ الأَدِلاّءُ عَلَي‏اللّه‏ِ وَلولانا ما عُبِدَاللّه‏ُ؛ ما دانايان (برپا دارندگان) به امر خدا و دعوت كنندگان به راه او هستيم. به واسطه ما خدا شناخته و پرستيده مي‏شود. ما راهنمايان به سوي خدا هستيم و اگر ما نبوديم خدا پرستيده نمي‏شد.4
توجه به مفاد دعاهايي كه خواندن آنها در عصر غيبت مورد تأكيد قرار گرفته است، نيز ما را به اهميت موضوع شناخت حجت خدا رهنمون مي‏سازد؛ چنانكه در يكي از دعاهاي معروف و معتبري كه شيخ صدوق آن را در كتاب كمال‏الدين نقل كرده، مي‏خوانيم:
أَللّهُمَّ عَرِّفْني نَفْسَكَ فَإِنَّكَ إِنْ لَمْ تُعَرِّفْني نَفْسَكَ لَمْ أَعْرِفْ نَبِيَّكَ، أَللّهُمَّ عَرِّفْني نَبِيَّكَ فَإِنَّكَ إِنْ لَمْ تُعَرِّفْني نَبِيَّكَ لَمْ أَعْرِفْ حُجَّتَكَ، أَللّهُمَّ عَرِّفْني حُجَّتَكَ فَإِنَّكَ إِنْ لَمْ تُعَرِّفْني حُجَّتَكَ، ضَلَلْتُ عَنْ ديني. أَللّهُمَّ لا تُمِتْني ميتَةً جاهِلِيَّةً وَ لا تُزِعْ قَلْبي بَعْدَ إِذْ هَدَيْتَني...5
بار الها! خودت را به من بشناسان كه اگر خودت را به من نشناساني پيغمبرت را نخواهم شناخت. بارالها! پيغمبرت را به من بشناسان كه اگر پيغمبرت را به من نشناساني حجت تو را نخواهم شناخت. بارالها! حجت خود را به من بشناسان كه اگر حجتت را به من نشناساني از دينم گمراه مي‏گردم. خداوندا! مرا به مرگ جاهليت نميران و دلم را [ از حق ]پس از آنكه هدايتم فرمودي منحرف مگردان...
امام صادق عليه السلام در مورد كمترين حد معرفت امام مي‏فرمايد:
أَدْني مَعْرِفَةِ الإِمامِ أَنَّهُ عِدْلُ النَّبِيِّ إلاّ دَرَجَةُ النُّبُوَّةِ وَ وَارِثُهُ وَ أَنَّ طاعَتَهُ طاعَةُ اللّه‏ِ و طاعَةُ رَسُولُ اللّه‏ِ وَ التَّسْليمُ لَهُ في كُلِّ أَمْرٍ وَالرَّدُّ إِلَيْهِ وَالأَخْذُ بِقَوْلِهِ.
كمترين حد معرفت به امام آن است كه [ بداني] امام مساوي با پيامبر است مگر در درجه نبوت. امام، وارث پيامبر است و همانا اطاعت از او اطاعت از خدا و رسول خداست و بايد در هر امري تسليم او بود و به سخن و فرمان او عمل كرد...6
مؤلف كتاب ارزشمند مكيال‏المكارم مراد و مقصود از «معرفت امام» را كه در روايت‏هاي يادشده بر آنها تأكيد شده است، چنين توضيح مي‏دهد:
بدون ترديد مقصود از شناختي كه امامان ما ـ كه درودها و سلام‏هاي خداوند برايشان باد ـ تحصيل آن را نسبت به امام زمانمان امر فرموده‏اند، اين است كه ما آن حضرت را آنچنانكه هست بشناسيم؛ به گونه‏اي كه اين شناخت سبب در امان ماندن ما از شبهه‏هاي ملحدان و مايه نجاتمان از اعمال گمراه‌كننده مدعيان دروغين باشد، و اين چنين شناختي جز به دو امر حاصل نمي‏گردد: اول، شناختن شخص امام عليه السلام به نام و نسب، و دوم، شناخت صفات و ويژگي‏هاي او و به دست آوردن اين دو شناخت از اهم واجبات است.7
امر دومي كه در كلام يادشده بدان اشاره شده، در عصر ما اهميت زيادي دارد در واقع، اين نوع شناخت است كه مي‏تواند در زندگي فردي و اجتماعي منتظران منشأ اثر و تحول باشد؛ زيرا اگر كسي به حقيقت به صفات و ويژگي‏هاي امام عصر عليه السلام و نقش و جايگاه آن حضرت در عالم هستي و فقر و نياز خود نسبت به او واقف شود، هرگز از ياد و نام آن حضرت غافل نمي‏شود.
نكته‏اي كه در اينجا بايد در نظر داشت اين است كه شناخت امام زمان عليه السلام از شناخت ديگر امامان معصوم عليه السلام جدا نيست و اگر كسي به طور كلي به شأن و جايگاه ائمه هدي واقف شد، صفات و ويژگي‏هاي آنها را شناخت و به مسئوليت خود در برابر آنها پي برد، قطعا نسبت به امام عصر عليه السلام نيز به شناختي شايسته مي‏رسد.