سخن نخست در یادداشت های شما ذخیره شد. توجه داشته باشید که یادداشت ها موقت بوده وبعداز خروج شما حذف خواهد شد.

سخن نخست

طنز به‌‌‌معناي عام آن، از عوامل مهم ايجاد نشاط و شادماني، سرگرم‌سازي و تعديل مشكلات روحي - رواني است. از آنجا كه طنز با پيام‌هاي ضمني، بر افكار و احساسات مخاطبان اثر ميگذارد، عامل مهمي در فرهنگ‌سازي به‌‌شمار مي‌آيد. به همين دليل، طنز از مؤثرترين عوامل جذابيت براي رسانههاست و انواع گوناگون رسانه‌ها در سراسر جهان براي رسيدن به اهداف خود، طنز را در قالب‌هاي مختلف صوتي، تصويري و مكتوب به‌كار مي‌گيرند. براي رسانه ملي نيز كه رسالتي چون هدايت افكار عمومي ‌و ارتقاي فرهنگ جامعه را به عهده دارد، اين هنر، فرصتي مغتنم و بسيار باارزش است.
مسئله مهم در اين زمينه، خلأ تفسيري روشن از ماهيت و جايگاه طنز براساس جهان‌بيني و تفكر اصيل الهي است كه سردرگمي‌ها و ترديدهاي بسياري را در سلوك با اين رشته هنري در پي داشته است. اين امر در حوزه فعاليت سازمان‌ها و مراكز فرهنگي، به‌ويژه رسانه‌هايي كه به‌صورت جمعي و سازمان‌يافته فعاليت‌ مي‌كنند، اهميت بيشتري دارد. برخي تلاشهاي پژوهشي (در قالب مقالات، پايان‌نامه و...) در اين زمينه انجام گرفته است؛ اما بررسيهاي انجام‌شده نشان مي‌دهد اين پژوهشها براي ارائه تصويري روشن و جامع از موضوع و مشخص‌ساختنِ كيفيت بهره‌گيري از طنز در مسير اعتلاي فرهنگ و افكار عمومي جامعه اسلامي ‌ما كافي نيست. به همين علت، شيوه‌ها و فنون طنزپردازي در رسانه‌، در بسياري از برنامه‌ها با استفاده از شيوه‌ها و فنون متداولِ دنيا به‌ويژه شيوه‌هاي غربي انجام مي‌شود. گرچه برنامه‌سازان طنز برخي مرزها و خطوط قرمز ديني را رعايت و برخي را دور مي‌زنند، ولي بسياري از آنان به طرز واضحي تقليد از طنزهاي مشابه خارجي است.
پژوهش حاضر از مدت‌ها قبل با مطالعه و بحثهاي گروهي (روش گروه كانوني) در خصوص مفاهيم و ماهيت طنز آغاز و پس از گذشت يك دوره، نتايج كار، جمع‌بندي و تدوين شد؛ اما به سبب برخي ابهامات و نواقص، از ارائه آن به‌عنوان نتيجه نهايي خودداري و پس از وقفهاي نه‌چندان كوتاه، موضوع بار ديگر به‌طور گسترده‌تر مطالعه و بررسي گرديد و علاوه‌بر مباني نظري، حكمت‌هاي عمليِ طنز و شاخص‌هاي كاربردي آن در رسانه را نيز مورد مطالعه قرار گرفت. همچنين مقرر شد تا در همه مباحث، رهنمودها و آموزه‌هاي اسلاميِ مربوطه نيز مورد كنكاش و بهره‌برداري اساسي قرار گيرد.
در پايان لازم است از پژوهشگر ارجمند جناب آقاي دكتر محمد سليمي كه زحمت پژوهش اين اثر را متقبل شدند و نيز از فرهيخته گرامي جناب حجت‌الاسلام والمسلمين دكتر عبدالحسين خسروپناه و ناظر طرح جناب آقاي مهندس عباس معلمي و آقايان حسن ابراهيم‌زاده، مجتبي شاكري و دكتر سيدعلي‌محمد رضوي (آذربخش) و ديگر عزيزان كه به ما در اين زمينه ياري رسانده‌اند، تشكر كنيم.

اداره كل پژوهش‌هاي اسلامي رسانه