نام کتاب : آيين برنامه‌سازي درباره «اصلاح الگوي مصرف»

  • شناسنامه
  • آيين برنامه‌سازي درباره «اصلاح الگوي مصرف»/ جمعي از پژوهشگران؛ تهيه‌کننده مرکز پژوهش‌هاي اسلامي صدا و سيما، اداره کل خدمات رسانه‌اي، مديريت پژوهش برنامه‌اي و نگارش فيلم‌نامه. ـ ـ قم: مرکز پژوهش‌هاي اسلامي صدا و سيما، 1388. 134 ص. ـ ـ (مرکز پژوهش‌هاي اسلامي صدا و سيما؛ 1559 ) 18000ريال 978-964-514-115-6 ISBN: فهرست‌نويسي بر اساس اطلاعات فيپا. کتابنامه: ص. 130 ـ 134؛ همچنين به صورت زيرنويس. 1.‌ مصرف ـ ـ جنبه‌هاي مذهبي ـ ـ اسلام. 2. اسراف ـ ـ جنبه‌هاي مذهبي ـ ـ اسلام. الف. صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران. مرکز پژوهش‌هاي اسلامي صدا و سيما. اداره کل خدمات رسانه‌اي. مديريت پژوهش برنامه‌اي و نگارش فيلم‌نامه. ب. عنوان 9آ /35/250BP 632/297 آيين برنامه‌سازي درباره «اصلاح الگوي مصرف» كد: 1559 نويسندگان: جمعی از پژوهشگران ويراستار: محمدصادق دهقان تهيهكننده و ناشر: مركز پژوهشهاي اسلامي صدا و سيما چاپ: زلال کوثر نوبت چاپ: اول / 1388 شمارگان: 1200 بها: 18000 ريال نشاني: قم، بلوار امين، مركز پژوهشهاي اسلامي صدا و سيما تلفن: 2919670 ـ 0251 دورنگار : 2915510 تهران: خيابان جام جم، ساختمان شهيد رهبر، طبقه زيرزمين تلفن: 22014738 نمابر: 22164997 info@irc.ir www.irc.ir شابك: 6-115-514-964- 978 / ISBN: 978-964-514-115-6
  • چکیده
  • يكي از مواردي كه بشر، هميشه در طول تاريخ با آن سر و كار داشته، «مصرف‌گرايي» است كه افراط و تفريط‌ها در آن، به اسراف يا بخل انجاميده است. پژوهش حاضر به مناسبت سال اصلاح الگوي مصرف، مي‌كوشد نگاه ديني به موضوع مصرف را تبيين سازد و با عرضه پيشنهادهايي براي برنامه‌سازان، فرهنگ صحيح مصرف‌گرايي را ترويج كند.
  • متن
  • فصل هشتم: كتابشناسي موضوعي

    1. تجمل گرايي از ديدگاه اسلام، علي رضا رستگاران، قم، مركز پژوهش هاي اسلامي صدا و سيما، چاپ اول، 1382، 152 صفحه.
    اين كتاب بخشهاي مختلفي دارد كه آنها را به اختصار ميآوريم.
    بخش اول: تعريف واژگان مرتبط با تجمل گرايي، ديدگاه انديشمندان اسلامي، تجمل گرايي در ميان زمام داران.
    بخش دوم: پيشينه تجمل گرايي، پيش زمينه ها، عوامل دروني و بيروني.
    بخش سوم: پي آمدهاي تجمل گرايي، مثل تباهي سرمايه ها، زمينه سازي گناهان، گسترش فقر، تبديل ضدارزش ها به ارزش ها، ايجاد وابستگي، از بين رفتن آرامش، فراموشي خداي بزرگ، ورشكستگي، عذاب الهي، كاهش معنويت در جامعه.
    بخش چهارم: همراه با برنامه سازان، پيشنهادهاي كلي و برنامه اي و معرفي مراكز و نهادهاي مرتبط با موضوع.
    2. بهره وري در پرتو اسلام، حسين بافكار، قم، مركز پژوهش هاي اسلامي صدا و سيما، چاپ اول، 1384، 160 صفحه.
    فصل هاي اين كتاب به اين شرح است:
    فصل اول: ضرورت بحث، پايين بودن سطح بهره وري، محدوديت منابع طبيعي، بهره وري در اسلام، سطوح بهره وري (ملي، كاركنان، سازمان)، اهداف بهره وري، افزايش توليد و كاهش هزينه و... .
    فصل دوم: ارج گذاري به انسان در بهره وري، مبارزه با بيكاري و تنبلي، شناخت ارزش وقت، برنامه ريزي و مديريت، اعمال مديريت كارآمد، تقسيم كار، اولويت بندي، به كارگيري نيروهاي امين و باكفايت، محاسبه عملكرد و... .
    فصل سوم: منابع انساني، اوقات فراغت بازنشستگان، بانوان، سالمندان و...، كيفيت اشتغال.
    بخش توليد: كم رنگ شدن نقش خانواده در توليد، اهمال در توليد (ساختمان و نان) و... .
    بخش توزيع: عرضه نامناسب (مواد غذايي، سوخت، خدمات، حمل و نقل).
    بخش مصرف: خريد، اسراف، استفاده نادرست، مُدگرايي، توليد نامتعارف زباله، مصرف بي رويه دارو، بهره برداري نكردن مطلوب از منابع طبيعي مثل آب، خاك، جنگل و... .
    فصل چهارم: شيوه هاي بهره وري.
    1. فرد و خانواده: والدين، تلاش براي خودكفايي، تغيير الگوي مصرف و... .
    2. سازمان ها: تدبير مناسب، تقويت روحيه كار گروهي، بررسي و نظارت، بهره گيري از فن آوري مناسب و... .
    3. دولت: تهيه طرح جامع، توجه به منابع انساني، توسعه امكانات زيربنايي، گزينش مديران كارآمد و مدبّر، توليد كالاهاي بادوام و... .
    فصل پنجم: همراه با برنامه سازان وظايف برنامه سازان، مثل معرفي الگوي مناسب مصرف، كنترل و نظارت و... .
    موضوع هاي برنامه سازي مثل بهره وري و سيما، تهيه فيلم هاي مستند، تبليغات مناسب پيام معصومان(ع) و... .
    3. بررسي تأثير مصرف رسانه ها بر سبك زندگي ساكنان تهران، دكتر سيدنورالدين رضوي زاده، تهران، پژوهشگاه فرهنگ هنر و ارتباطات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، 1386، 300 صفحه.
    فصل اول: مباني نظري تحقيق، نقش و كاركرد اجتماعي رسانه ها، اثرات ارتباطات، سبك زندگي و تئوري هاي مرتبط با موضوع.
    فصل دوم: مصرف رسانه اي، جامعه آماري، نمونه گيري، سؤال هاي تحقيق و فرضيه هاي تحقيق.
    فصل سوم: رابطه جنسيت با مصرف رسانه اي، رابطه سن و تحصيلات با مصرف رسانه اي، خودآرايي زنان و مردان، تحليل رگرسيوني يافته هاي تحقيق و... .
    فصل چهارم: نتايج كاربردي براي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، سينما، فيلم سازان، مطبوعات و...، ايجاد فضاي رقابتي براي ويدئو و تلويزيون هاي ماهواره اي، روزنامه ها، كامپيوتر و.... .
    4. الگوي مصرف در اسلام و غرب، مجيد نوريان، قم، مركز پژوهش هاي اسلامي صدا و سيما، 1383، 105 صفحه.
    فصل اول: كالاهاي مصرفي، شكل مصرف، الگوي مصرف، ارتباط متغير مصرف با ديگر متغيرهاي اجتماعي.
    فصل دوم: مباني فلسفي تنظيم الگوي مصرف در اسلام و غرب، مثل مباني نظام سرمايه داري، مباني نظام اقتصادي اسلامي در محورهاي خداشناسي و انسان شناسي.
    فصل سوم: محدوديت هاي مشخص كننده اصل مصرف، اصل اعتدال و عدم اسراف و تبذير و اصل عدم اتلاف و اتراف و... .
    فصل چهارم: روش هاي ترويج مصرف گرايي غربي، شركت هاي چندمليتي و مصرف گرايي، زن و الگوي مصرف، راهكارهاي پيشنهادي.
    فصل پنجم: تبليغ چيست، رسانه، تبليغات، رسانه اسلامي و الگوي مصرف، فيلم هاي تلويزيوني و معرفي مراكزي كه در موضوع مصرف كار كرده اند.
    5. اسلام و الگوي مصرف، درآمدي بر مقدار و چگونگي مصرف بر اساس فقه و اخلاق اسلامي، علي اكبر كلانتري، قم، بوستان كتاب، چاپ چهارم، 1388.
    بخش اول: چيستي مصرف، ضرورت مصرف، نگاه ديني، پيشوايان دين، اعتدال چيست و... .
    بخش دوم: ضوابط كلي در مقدار چگونگي خوراك، احاديث، مصارف ممنوع و اضطراري، توصيه هاي بهداشتي مثل آب و وضو، مصارف حقوقي مثل حق والدين، همسر، فرزندان، حيوانات، سخاوت، ايثار در مال، مهمان داري، پذيرايي از مصيبت ديدگان، تكدّي گري، مصرف انرژي، برق، گاز و...، هزينه هاي مسكن، ويژگي هاي مسكن مطلوب و اسلامي، اندازه پوشش بانوان، پوشش مو، موضوع چادر، رنگ پوشش، اسلام و رفاه، تفريح از نگاه اسلام، استفاده از وقت در عبادت و زندگي، خواب، اندازه آرايش و مصارف آرايشي، وليمه، عروسي، عقيقه، ختنه كردن و... .
    بخش سوم: مصارف دولتي، عدالت ورزي در تخصيص امكانات و توزيع درآمدها، توازن در مصرف، پرهيز از تشريفات و... .
    بخش چهارم: نمايه، آيات، روايات، افراد، كتاب ها و...
    6. اسراف از ديدگاه دين و دانش، علي محمد حيدري نراقي، قم، انتشارات مهدي نراقي، چاپ اول، 1388.
    بخش اول: معناي اسراف، اعتدال در مصرف مال، انفاق و محدوده آن، كسب مال حلال، مفهوم ثروت از ديدگاه اسلام، قناعت، فساد و زمينه هاي آن، حاكميت اسلامي و مسرفان و... .
    بخش دوم: اموال عمومي و اهميت آنها، آب و آبياري، آب هاي آلوده، آمار مصرفي برق، مواد سوختي و... .
    بخش سوم: لزوم نظم و انضباط در زندگي، روايات در اين باب، جوانان و بهره مندي از فرصت ها و...
    بخش چهارم: پرخوري، فوايد كم خوري و مضرّات آن، سيره معصومان(ع).
    بخش پنجم: احاديث و احكام اسراف، سرنوشت اسراف گران و...
    7. افزون طلبي و راه هاي تعديل ثروت در اسلام، مهدي رشيدي، قم، مركز پژوهش هاي اسلامي صدا و سيما، چاپ اول، 1385.
    بخش اول: ضرورت بحث از نگاه ديني و اجتماعي، تعريف مفاهيم، زمينه هاي پژوهش .
    بخش دوم: ريشه هاي پيدايش افزون طلبي، راهكارهاي مقابله با آن.
    بخش سوم: عدالت اقتصادي و تعديل در اسلام، ديدگاه مكاتب سوسياليسم، سرمايه داري و اسلامي، عدالت اقتصادي در اسلام: كار و فعاليت، احترام به مالكيت خصوصي، ارتباط اقتصاد با اخلاق، رفع كامل فقر در جامعه و... .
    راهكارهاي تعديل ثروت: فرهنگي و اعتقادي، سياسي، اقتصادي مثل اهميت مال و حرمت تضييع آن، منع كنز اموال، جلوگيري از درآمدهاي نامشروع و... .
    پي آمدهاي تعديل ثروت در جامعه: كاهش روحيه افزون طلبي، رشد معنوي جامعه، كاهش انحراف ها، حذف فقر از جامعه، كاهش فاصله طبقاتي، كاهش روحيه اسراف گري، حمايت مردم از حكومت، ثبات اجتماعي.
    بخش چهارم: همراه با برنامه سازان، نقد عملكرد رسانه ملي، پيشنهادهاي برنامه اي و... .
    8. نظام اقتصادي در اسلام دفتر دوم انگيزه ها و اهداف، سيدحسين ميرمعزّي، تهران، مؤسسه فرهنگي دانش و انديشه معاصر، چاپ اول، 1388.
    فصل اول: اهداف نظام اقتصادي سرمايه داري و نظام انگيزشي آن، مثل رفاه مصرف كننده، رشد اقتصادي (آثار مثبت و منفي)، عدالت توزيعي و رفع فقر، اشتغال كامل نيروي كار، هزينه هاي بيكاري، تثبيت قيمت ها، تورم، تورم و بي كاري، محيط زيست و منابع طبيعي، آموزش و سلامتي، فايده گرايي و سعادت فردي و اجتماعي در نظام سرمايه داري و... .
    فصل دوم: نظام انگيزشي و اهداف نظام اقتصادي اسلامي، مفهوم سعادت از ديدگاه اسلام، كسب درآمد، فعاليت هاي اقتصادي مردم، انگيزه هاي صرف درآمد، سطح معيشت، تعريف نياز، سطوح نياز، نيازهاي ثابت و متغير انسان، درجه بندي نيازها، سعادت جامعه از نگاه اسلام، امنيت و عدالت، مفهوم عدالت اقتصادي، حق نيازمندان در اموال ثروتمندان، توازن اقتصادي در اسلام، اهداف معنوي نظام اقتصادي اسلامي و تفاوت هاي آن با نظام سرمايه داري در هدف غايي، در اهداف غيراقتصادي، در مفهوم سعادت و... .
    9. نگرش علمي به هزينه و درآمد دولت اسلامي، حسن آقانظري و محمدتقي گيلك حكيم آبادي، قم، پژوهشكده حوزه و دانشگاه، پژوهشكده امور اقتصادي، چاپ اول، 1382.
    بخش اول: مبناي وظايف و اهداف اقتصادي دولت ليبرال، مبناي وظايف و اهداف اقتصادي دولت اسلامي، اهداف كلي مثل عدالت اجتماعي، توسعه و رشد.
    بخش دوم: درآمدهاي غيرمالياتي دولت اسلامي از منابع طبيعي و روش هاي بهره برداري آن، درآمدهاي مردمي مثل وقف، انفاق و...
    بخش سوم: ماليات در اقتصاد اسلامي، در زكات، خمس، ماليات بر درآمد و ثروت، اجراي عمليات مالياتي و مسئوليت دولت اسلامي، فلسفه تشريع ماليات هاي ثابت، تأمين اجتماعي، مواسات، قرب به خداي بزرگ، حفظ اموال و... .
    بخش چهارم: آثار اقتصادي ماليات هاي اسلامي: تأثير بر عرضه نيروي كار، ماليات هاي اسلامي مؤثر بر درآمد ثروت، تأثير بر پس انداز، تأثير بر سرمايه گذاري، تأثير زكات بر مصرف، تأثير ماليات بر تحصيل و هزينه ها، ماليات هاي اسلامي و رشد ثبات اقتصادي، ماليات هاي اسلامي و توزيع درآمد ثروت، مسئوليت مردم، مسئوليت دولت، اثرات توزيع ماليات هاي اسلامي در تأمين اجتماعي و درآمد و ثروت.
    بخش پنجم: هزينه هاي دولت اسلامي، امور عمومي و نيازهاي عمومي، وظايف دولت اسلامي مثل تعليم و تربيت، حفاظت از دين، امنيت ملي، مبارزه با تبعيض، تأمين اجتماعي، ايجاد رفاه، نظارت، جمع آوري ماليات و... .
    بخش ششم: اصول و معيارهاي توزيع هزينه هاي عمومي مثل اصل مصلحت عمومي، اصل عدالت، اصل مشروعيت، اصل كارآيي، اصول اولويت در مخارج عمومي.
    خلاصه و جمع بندي: اهميت بخش عمومي در اسلام، معرفي ماليات هاي اسلامي، ويژگي هاي ماليات بر درآمد و ثروت، اجراي ماليات ها و توزيع درآمد، رشد و تثبيت اقتصادي و هزينه ها.
    10. مبارزه با فقر، فساد و تبعيض با تمركز بر نقش راهبردي صدا و سيما، قم، مؤسسه تحقيقاتي و فرهنگي مفيد، تير 1383، 242 صفحه.
    اين پژوهش، براي فراهم سازي امكان ورود عالمانه، دقيق و مؤثر رسانه در صحنه برخورد با پديده هاي شوم فقر، فساد و تبعيض و فرهنگ سازي براي نجات از اين معضل ها و آسيب هاي ويرانگر براي دستيابي به امنيت و سلامت مورد انتظار در يك جامعه ديني، انجام شده است. اين كتاب سه بخش دارد:
    بخش اول: بررسي كليات، شناسايي اجمالي آسيب هاي سه گانه فقر، فساد و تبعيض.
    بخش دوم: عوامل خرد و كلان پيدايش اين آسيب ها به همراه ارتباط آنها با رسانه.
    بخش سوم: راهكارهاي كلان، خرد و رسانه اي مقابله با فساد، فقر و تبعيض.
    11. گنجينه اصلاح الگوي مصرف، سيدمهدي هاشمي و حميده رضايي، قم، سبط النبي صلی الله علیه و آله ، 1388، 200 صفحه.
    اين كتاب داراي مقدمه و مباحثي در خصوص اسراف در قرآن، سخنان معصومين(ع) و مقام معظم رهبري و سيره بزرگان و شهيدان است. اسراف و تبذير در قرآن، آثار تخريبي اسراف، وضعيت ما در الگوي مصرف جهاني (آب، برق، گاز...) حكايات، شعر شاعران، ضرب المثل ها، شعارها و پيام ها، معرفي كتاب، منابع و مآخذ از ديگر بخشهاي اين كتاب است.
    12. اسراف و تبذير از ديدگاه قرآن و حديث، حسن روحاني قمي، قم، بضعة الرسول صلی الله علیه و آله ، 1386، 232 صفحه.
    فهرست كلي شامل واژه شناسي، حرمت اسراف از ديدگاه قرآن و روايات، حدّ اسراف، حرمت اتراف، حرمت تبذير از ديدگاه قرآن و روايات، حرمت اسراف از ديدگاه عقل و اجماع، وجوب رعايت اعتدال از ديدگاه قرآن و روايات و زيان هاي اسراف است.
    13. گامي به سوي اصلاح الگوي مصرف، قم، هنارس، 1388، 144 صفحه.
    فصل اول: ضرورت اصلاح الگوي مصرف و راهكارها، فرهنگ سازي، الگوي تبليغات صحيح، درمان بيماري مصرف گرايي، دولت الكترونيك و اصلاح الگوي مصرف.
    فصل دوم: مسئولين پيشتاز در امر صرفه جويي.
    فصل سوم: اصول و راهكارها، اصول نيازسنجي، تعريف الگو ترند، الگوي نيازسنجي جهان، الگوي كلاين.
    فصل چهارم: ابعاد مختلف اقتصاد كشور، توجه به بخش كشاورزي، سياست هاي بهبود نظام بهره برداري و توليد، خدمات بهداشتي و دامپزشكي، مشكلات سرمايهاي، و... .
    فصل پنجم: ايران درسال 1404، سند چشمانداز و متن آن، فرد و كشور ايراني در 1404، توقع رهبر، رواج زبان فارسي، پيشرفت كشور، اصلاح حقيقي اوضاع.
    فصل ششم: اسراف زمينه اقتصادي گناه، اتراف و مترف در قرآن، خطوط كلي اقتصاد اسلامي، تجربه تاريخي.
    فصل هفتم: اهميت قناعت در فرهنگ اسلامي، قناعت در گفتار بزرگان، اسراف كدام است؟ و سيره معصومين(ع).
    فصل هشتم: چهل حديث، خاتمه، فهرست منابع.
    14. الگوي مصرف در آموزهاي اسلامي، جواد ايرواني، مشهد، انتشارات دانشگاه علوم اسلامي رضوي، 1388، 96 صفحه.
    مصرف در آموزهاي ديني، انگيزهاي مصرف، اصل نياز، نيازهاي كاذب، تقدير معيشت، اعتدال و آثار مثبت آن، قناعت و انفاق، آسيبهاي مصرف، معيارهاي تشخيص اسراف و تبذير، مصاديق اسراف در وسايل شخصي و عمومي، عوامل اسراف، راهبردهاي مقابله با اسراف و تبذير، اتراف، ويژگي هاي مترفان، آسيب هاي اتراف، زيانهاي اقتصادي، فساد اخلاقي و رفتاري، نابودي تمدنها، راهبردهاي مقابله با اتراف و جمع بندي مباحث.

مناسبت های مرتبط با این کتاب

بخش های مرتبط در این کتاب

بخش های مرتبط در کتاب های دیگر