راه در یادداشت های شما ذخیره شد. توجه داشته باشید که یادداشت ها موقت بوده وبعداز خروج شما حذف خواهد شد.

راه

وحيد حياتي
برنامه هاي مناسبتي در ميان انواع برنامه هاي صداوسيما، بي شك تعريف خاص خود را دارند؛ اما در يك بيان كلي، مي توان به برنامه هايي اشاره كرد كه به بهانة اعياد مذهبي و سوگواري ها، در جهت ارتقاي سطح فرهنگي جامعه، در خصوص مضامين مذهبي و ديني، ساخته و پخش مي شوند و مطمئناً در آن ايام، درصد بالايي از زمان پخش و بالطبع، بودجه را نيز به خود اختصاص مي دهند. در اين ميان، برنامه هاي ماه مبارك رمضان جاي خاصي را براي خود باز كرده اند كه در چند سالة اخير، روند رو به رشد برنامه هاي تركيبي و نمايشي در هر شبكه، در مجموع افزايش قابل توجهي را نشان داده است. دست اندركاران هر شبكه نيز مي كوشند در ماه مبارك، با تهيه و پخش آن برنامه ها، به ويژه سريال هايي با مضامين مذهبي، گوي سبقت را از ديگر شبكه ها بربايند و سريالي ارائه كنند باب طبع مردم و صد البته پرمخاطب!
ولي در يك بازنگري همراه با تأمل، در آثار توليد شده با چنين محتوايي در ماه رمضان گذشته و ديگر آثار مناسبتي در ديگر ايام سال، به نظر مي رسد علل متعددي دست به دست هم داده اند كه موضوعات سريال هاي مناسبتي با كمبودها وكاستي هاي بسيار به تصوير كشيده شوند كه فارغ از ايجاد سرگرمي و پركردن اوقات فراغت بينندگان، بي ترديد تأثيرات متعدد و متفاوتي بر فرهنگ مذهبي جامعه خواهند نهاد كه مي تواند از سوي كارشناسان فن، مورد بررسي قرار گيرد. البته اميد مي رود از طرف شبكه هاي مختلف سيما، در زمينة تحليل و بررسي آن برنامه ها، تلاش و كوشش لازم صورت بگيرد و مسئولان سعي و اهتمام خود را در رفع كاستي هاي آثار ارائه شده، در سالهاي بعد، به كار گيرند. در اين ميان، به نظر مي رسد يادآوري دو نكته بتواند راهگشاي رفع برخي كاستي ها باشد.
نكتة اول كه به نظر مي رسد بيشتر به بخش تصميم گيران تهيه و توليد برنامه ها مربوط باشد، عبارت است از دوره اي نگريستن به فرآيند تهيه و توليد برنامه هاي مناسبتي؛ بدين مفهوم كه اينان كوشش بسيار مي كنند تا برنامه هاي سازمان در فرآيند ايده، طرح، تحقيق، نگارش فيلم نامه، تصويب و...قرار گيرند؛ اما گويا برنامه هاي مناسبتي، به خصوص برنامه هاي ويژة ماه مبارك، زمان بسيار كوتاهي از اين فرآيند را به خود اختصاص مي دهند و حتي توليد آنها تا نيمه هاي ماه مبارك ادامه مي يابد. مسلماً اين شتابزدگي، عنان تفكر را از صاحبان فكر و توليدكنندگان مي ربايد و در مراحل انديشيدن به موضوع برنامه و ابعاد آن كه اهميت آن بر همگان واضح است، تحقيق و بررسي كافي انجام نمي پذيرد. در نتيجه، برنامة توليد شده، ناكارآمد و ناهمخوان با اهداف از پيش تعيين شده، به پخش مي رسد.
نكتة ديگري كه در واقع، ارتباط و همبستگي جدي با پديدة فوق دارد، كارشناسي مذهبي است كه در چند سال اخير، در امر برنامه سازي با موضوعات ديني، رايج شده است؛ اما افسوس كه از اهميت آن، تا حد نامي در تيتراژ، كاسته شده است. وقتي در حيطة مضامين مذهبي و ديني، فرآيند طرح و تصويب و نگارش انجام مي پذيرد، براي بررسي به سمع و نظر كارشناس مذهبي مي رسد. با تحليل اثر و تذكر كاستي ها و نواقص آن، شايد تنها برخي نكات ظاهري اثر كه به چهارچوب كلي آن خللي وارد نكند، مورد اصلاح قرار مي گيرد و از باقي اشكالات، به سادگي چشم مي پوشيم كه مطمئناً هدف پايه گذاران چنين امري، از ابتدا اين نبوده است. بايد پذيرفت كه امر تصويب يك طرح و فيلم نامه با مضمون ديني، در حد واندازة يك نگاه ارزيابانه پايين آمده است. مشكلات اين كم توجهي نيز در توليد سريال ها، مشهود است كه در بيشتر مواقع، عدم اطلاع صحيح و كم دقتي دست اندركاران تهية آن برنامه در بيان برخي مفاهيم، موجب ناكارآمدي آن گرديده است.
همان گونه كه در مباحث پزشكي، روان شناسي، جامعه شناسي و...به كارشناسان آن امور مراجعه مي كنيم و در روند تحقيق و پژوهش موضوع و فيلم نامة مرتبط با آنها، از نظرات ايشان بهره مند مي شويم، امور مذهبي و ديني نيز بالطبع، كارشناساني دارند كه مي توان در فرآيند شكل گيري ايده و ارائة طرح، تحقيق و نگارش فيلم نامه در اين موضوعات، از آنان بهره جست تا اثر ارائه شده بتواند به بهترين وجه، ميان نويسنده، كارگردان و مخاطب، ارتباط برقرار كند و به درجة بالاتري از اعتبار و سطح مقبوليت دست يابد. در اين ميان، كم نيستند كارشناسان مذهبي آشنا به رسانه كه مي توان به سهولت، به بخش هايي از سازمان مراجعه كرد و اثر را در ابتداي شكل گيري، در اين محيطها كه جهت پژوهش در اين امور ايجاد شده است به سامان رسانيد تا در مسير ايده، طرح و تصويب، كارشناسي صحيح انجام پذيرد. اميد است توجه به اين امور، در آينده آثار پربارتري به بار آورد كه مطلوب همة اعضاي خانوادة بزرگ صدا وسيما، از سطح مديريت تا اعضاي كوچك آن باشد.
در پناه حق