رسانه و بيننده در یادداشت های شما ذخیره شد. توجه داشته باشید که یادداشت ها موقت بوده وبعداز خروج شما حذف خواهد شد.

رسانه و بيننده

وحيد حياتي
از ميان رسانه هاي گوناگون جمعي، تلويزيون از جايگاه ويژه و ممتازي برخوردار است. مي توان گفت اين رسانه از ديگر رسانه هاي جمعي، حتي رسانه هاي الكترونيكي عصر حاضر نيز غول آساتر شده است. البته اين تمايز مي تواند ناشي از تاثيرات گسترده فرهنگي، اجتماعي و سياسي يكه اي باشد كه تلويزيون بر بينندگان خود مي گذارد.
مدت زماني كه مردم، چه مرد و زن، چه كوچك و بزرگ و چه دختر و پسر به اين رسانه اختصاص مي دهند، نشانگر آن است كه هنوز هيچ رسانه اي توان برابري با تلويزيون را ندارد. امروزه تلويزيون به دليل قيمت ارزان آن و اهميتي كه در خانواده ها پيدا كرده است به يكي از ابزارهاي زندگي يا همان اثاثيه منزل تبديل شده است. هم چنين به دليل اين كه تصاوير متحرك اين جعبه جادويي بسيار زنده جلوه مي كنند، توانسته است خود را به عنوان يك كالاي ضروري به خانواده ها تحميل كند. البته همگان مي توانند به گونه فردي يا جمعي به اندازه زيادي آن را تماشا كنند. در همان حال محاسبات تحقيقاتي بيانگر آن است كه مردم به طور متوسط بين 10 تا 25 ساعت از اوقات خود را در طول هفته به تماشاي تلويزيون مي نشينند و يا در اتاقي هستند كه تلويزيون در آن روشن است. اين اندازه از تماشاي تلويزيون، در اوقات فراغت بيشتر مي شود به گونه اي كه به مهم ترين عامل سرگرم كننده خانواده ها تبديل مي باشد. به بيان ديگر امروزه تماشاي تلويزيون به يك خصيصه يا عادت تبديل شده است.
حال اين پرسش مطرح است كه چگونه مي تواند تلويزيون با وجود ويژگي هايي چون زنده بودن، فوريت و حضور گسترده در زندگي خانوده ها، تعاملي ميان خود به عنوان يك رسانه و بيننده بر قرار كند؟
در واقع يكي از عوامل مهم در موفقيت سياست گذاران، برنامه ريزان و برنامه سازان تلويزيوني، آگاهي از انگيزه ها و انتظارات بينندگان برنامه ها است. بديهي است كه هر يك از بينندگان رسانه هايي چون تلويزيون با انگيزه هايي متعدد به تماشاي برنامه ها مي نشينند. اين مهم، پرسش هاي بيشماري را براي هر انسان اهل دقت و پژوهش رقم مي زند:
چرا مردم تماشاي يك برنامه خاص را بر تماشاي ديگر برنامه ها برتري مي دهند؟
چرا مردم به يك مجموعه تلويزيوني يا سريال و يا يك شبكه خاص علاقه دارند؟
آيا عوامل روان شناختي و جامعه شناختي در گزينش هاي بينندگان نقش دارند؟
آيا برنامه هاي تلويزيون نيازهاي بينندگان را چه از نظر فكري، معرفتي و يا سرگرمي برآورده مي سازند؟
و ده ها پرسش ديگر!
به هر حال چه بخواهيم و چه نخواهيم سياست گذاران، برنامه سازان و برنامه ريزان رسانه هر روز با بينندگان پرشماري كه بخش زيادي از آن ها را كودكان، نوجوانان و جوانان تشكيل مي دهند رو به رو هستند كه بيشترين وقت خود را براي تماشاي اين رسانه صوتي و تصويري مي گذراند. همين اندازه از توجه و علاقه مردمي به ما يادآوري مي كند كه در برابر ايشان مسئول هستيم. گستره اين مسئوليت از يك سو به مسائل تربيتي و فكري بيننده مي رسد و از سوي ديگر به سرگرم ساختن وي؛ هم چنين بايد توجه داشته باشيم كه امروزه رسانه ها وضعيت پيچيده و متنوعي دارند و اين فرصت را به مردم مي دهند كه سرگرمي ها و اطلاعات مورد نظر خود را از ميان شبكه هاي بيشمار تلويزيوني، ايستگاه هاي راديويي، رسانه هاي چاپي و وسايل الكترونيكي جديدي كه از راه فناوري رايانه توان دسترسي به آن ها هست، برگزينند. بنابراين براي به دست آوردن بيننده و تاثير گذاري مناسب، نيازمند دريافت و درك الگو هاي پيشرفته تري درباره رفتار انساني و نيروهايي كه او را زير تاثير قرار مي دهند هستيم. نظرسنجي از بينندگان رسانه درباره يك برنامه يا شبكه تنها سنجش بازخورد آن برنامه يا شبكه در ميان بيننده نيست بلكه ابزار سنجش نياز و يافتن انگيزه هاي جلب نظر بيننده و در پس آن سرمايه گذاري كردن در آن موارد و رفع نواقص برنامه ها است. متاسفانه از اين ابزار مهم پژوهشي و برنامه سازي به شكلي درست بهره برده نمي شود و تنها تعيين درصد بينندگان يك برنامه ملاك و معيار سنجش كيفيت يك برنامه قرار مي گيرد و البته ـ در بدبينانه ترين حالت ـ پس از مدتي به ورطه فراموشي سپرده مي شود.
اگر مي خواهيم از گستردگي بينندگان رسانه از نظر جنسيت، سن و يا انگيزه هاي روي آوردن ايشان به برنامه خاصي در رسانه آگاه شويم بايد بدانيم كه عوامل روان شناختي ژرف تري نسبت به يك برنامه وجود دارد كه بيننده نسبت به آن ها در ارتباط است و در كش و قوس آن انگيزه ها و دلايل است كه برنامه اي را برمي گزيند و با آن همراهي مي كند و يا در وضعي ناميمون آن برنامه را رها مي كند. تخيل، خلاقيت، رضايت خاطر، يادگيري، همراهي با اعضاي خانواده و شخصيت هاي تلويزيوني، فرار از مشكلات روزمره، از بين بردن بي حوصلگي، به دست آوردن اطلاعات، تقويت ارزش هاي اخلاقي و شخصي، بهبود اجراي نقش هاي اجتماعي، داشتن تفريح و سرگرمي، به دست آوردن آرامش و رهايي از فشارهاي روحي و رواني، برخي از انگيزه ها و دلايل تماشاي تلويزيون از جانب بينندگان است كه توجه به آن ها در امر برنامه سازي و برنامه ريزي رسانه اي بسياري از مشكلات ما را براي برقراري تعامل درست ميان رسانه و بيننده حل خواهد كرد. در نتيجه بي توجهي به اين گزاره ها شكاف و فاصله اي جبران ناپذير ميان بيننده و تلويزيون رخ خواهد داد كه گاهي اين شكاف با حضور ناخوانده ديگر رسانه ها پر مي شود. اين امر مي تواند مرگ تدريجي رسانه را رقم بزند كه مي دانيم خواست سياست گذاران و برنامه ريزان تلويزيون نيست. پس تلاش براي شناخت انگيزه هاي بينندگان و تمركز بر اين موارد در طول برنامه سازي در رسانه گام نخست تعامل صحيح و ارزشمند ميان رسانه و بيننده است. دقت نظر در شناخت آن ها و برنامه ريزي درست مي تواند گوشه اي از اهداف والاي سازمان صدا و سيما را برآورده نمايد. در پناه حق



/// مناسبت ها

مناسبت های مرتبط با این بخش در زیر لیست شده‌اند و امکان دسترسی به دیگر نشریات از طریق مناسبت فعال موجود می‌باشد