// نشریه / سياحت غرب 71

پیشنهادی که آنها نمی توانند رد کنند در یادداشت های شما ذخیره شد. توجه داشته باشید که یادداشت ها موقت بوده وبعداز خروج شما حذف خواهد شد.

پیشنهادی که آنها نمی توانند رد کنند

□ متیو آلفرد و رابی گراهام1
چکیده:
درباره نفوذ سازمان سیا بر هالیوود، چندین دهه است که داستان های زیادی بر سر زبان هاست. اما در همین یکی دو دهه گذشته بود که چگونگی این نفوذ و میزان تاثیرگذاری سیاست های سیا بر فیلم های تولیدی توسط هالیوود، به شکلی مستند روشن شده و در قالب کتاب ها و مقالات مختلف در اختیار افکار عمومی آمریکا و جهانیان قرار گرفته است.


همه کسانی که به تماشای فیلم می نشینند، چیزهایی درباره جاذبه جاسوس ها در هالیوود می دانند.
از تریلرهای جاسوسی پس از جنگ هیچکاک گرفته تا داستان های روزگار جنگ سرد نظیر «دریدن پرده» تا هراس پارانویدی دهه 1970 که سیا در فیلم هایی همچون «سه روز کندور» به عنوان سازمانی که بر آن کنترلی نیست، به تصویر کشیده می شد تا زمان حاضر با سه گانه «بورنه» و «بدنه درو غ ها»ی ریدلی اسکات که به زودی بر پرده خواهد آمد، فیلم سازان همیشه دوست داشته اند که پا توی کفش جاسوس ها کنند.
اما آنچه بسیاری نمی دانند این است که جاسوسان نیز بسیار دوست دارند پا توی کفش فیلم سازان کنند. در واقع، داستان دخالت سیا در هالیوود، یک قصه فریبکاری و خرابکاری است که اگر روی پرده بیاید، آن قدر عجیب از کار در خواهد آمد که هیچ کس آن را باور نخواهد کرد.
بدنه دروغ ها
سال نمایش : 2008
کشور تولید کننده: آمریکا
زمان : 128 دقیقه
کارگردان : ریدلی اسکات
الگوی این قبیل فیلم ها، علنی بودن عملکرد وزارت دفاع است اما رابطه آن با هالیوود، به ندرت عمومی شده است. پنتاگون چندین دهه است که به فیلم سازان مشاوره می دهد و نیروهای انسانی و سخت افزاری ـ از جمله ناوهای هواپیمابر و هلی کوپترهای رزمی ـ در اختیار آنها قرار می دهد. تمام آنچه که در قبال این کار از فیلم سازان خواسته می شود این است که از نیروهای مسلح آمریکا چهره خوبی ارایه شود. به همین خاطر، در فیلم قبلی اسکات «سقوط شاهین سیاه» می بینیم، شخصیتی که بر مبنای یک شخصیت واقعی پرداخته شده بود و یک متجاوز به کودک نیز بود، وقتی که بر پرده سینما ظاهر شد، این بخش از پیشینه او مفقود شد.
مهم نیست که رفتار هالیوود با نیروهای مسلح چقدر تنگاتنگ بوده است، اما این اتفاق دست کم در حوزه عرصه عمومی رخ داده است. ولی این حرف را درباره ارتباطات سیا با پیشه سینما نمی توان زد. تا سال 1996 که سیا با کمی معرکه گیری اعلام کرد که یک «دفتر روابط با صنایع سرگرمی ساز» را تشکیل داده که با یک ظرفیت مشاوره ای بزرگ با فیلم سازان همکاری خواهد داشت، این حرف را نمی شد زد. سرپرستی این دفتر به چیس براندون سپرده شد که به مدت بیست و پنج سال در واحد خدمات مخفی نخبه سیا به عنوان یک مأمور عملیات سری خدمت کرده بود. این فرد را نمی توان جزو اهالی سینما دانست، هرچند که ارتباطاتی با هالیوود نیز دارد: او پسر عمه تامی لی جونز است.
اما این همکاری نصفه و نیمه به رسمیت شناخته شده در طول دوازده سال گذشته، در پی دهه ها تداوم نفوذ عمیقاً ریشه دار اما نامرئی سیا بر هالیوود رخ داده است. چگونه امکان داشت جز این باشد؟ همان طور که مأمور پیشین سیا باب بیر ـ که کتاب های مربوط به دوران همکاری او با آژانس، مبنایی برای فیلم «سیرانیا» محسوب می شد ـ به ما می گوید: «تمام این افرادی که استودیو ها را اداره می کنند، به واشنگتن می روند، با سناتورها می نشینند و با مدیران سیا و تمام کسانی که دستی در این کار دارند، نشست و برخاست می کنند».
برای این ادعاهای او شواهدی مستند نیز وجود دارد : لوئیجی لوراسچی در اوایل دهه 1950، رئیس سانسور خارجی و داخلی «پارامونت» بوده است. به تازگی کشف شده که او برای سیا نیز کار می کرده است و در گزارش های ارسالی خود توضیح می داده است که چگونه به منظور بهبود تصویر آمریکا در فیلم هایی که در خارج از کشور به نمایش در می آمده اند، سانسور اعمال می شده است. گزارش های لوراسچی این نکته را نیز فاش می کند که او چندین فیلم ساز را تشویق کرده تا «کاکا سیاه هایی خوش لباس و آراسته» را در فیلم هایشان تعبیه کنند تا با تبلیغات اتحاد جماهیر شوروی درباره روابط نژادی مسأله دار در ایالات متحده، مقابله کنند. اگرچه برداشت شوروی ها تقریباً به حقیقت نزدیک تر بود.
فعالیت های لوراسچی فقط و فقط نوک این کوه یخ به شمار می رود. برای مثال، گراهام گرین انکار کرده است که اقتباس سال 1958 از رمان او (آمریکایی آرام) که داستان آن در ویتنام می گذرد را به عنوان «فیلمی تبلیغاتی برای آمریکا» توصیف می کنند. ادی مورفی نقش اول چهره مورد نظر گرین را که به شکل خطرناکی جاه طلب است بازی نکرده است ـ که اعتقاد او به عادلانه بودن سیاست های خارجی آمریکا به او اجازه می دهد تا پیامدهای دهشت بار اعمال خود را نادیده بگیرد ـ بلکه نقش یک قهرمان ساده را ایفا می کند. روزنامه نگار انگلیسی بدبینی که نقش او را مایکل رجریو ایفا می کند، در عوض مردی است که قطب نمای اخلاقی او فقط یک جهت را نشان می دهد. بخشی از شخصیت آمریکایی گرین بر اساس مأمور اسطوره ای سیا در ویتنام، سرهنگ ادوارد لنسدیل پرداخته شده است. با این حساب، چگونه است که لنسدیل، کارگردان فیلم، جوزف مانکه ویچس را تشویق کرده تا فیلم نامه را در راستای سازگاری بیشتر با اهداف او تغییر دهد.
اما سیا فقط خط مشی ها را در اختیار فیلم سازان قرار نمی دهد. این سازمان حتی پول نیز به آنها پیشنهاد می کند. در سال 1950، این سازمان، حقوق رمان «مزرعه حیوانات» جرج اورول را خریداری کرد و بعد در سال 1954، سرمایه لازم برای ساخت نسخه انیمیشنی انگلیسی این فیلم را فراهم کرد. درباره نقش سیا در هالیوود، مدت هاست که شایعاتی وجود دارد، اما فقط در طول دهه گذشته بوده که این شایعات به اثبات رسیده و حکایت نقش سیا در هالیوود، در کتاب دانیل لیب، «براندازی اورول» بازگفته شده است.
این روزها معمول ترین راه هایی که سیا با کمک آن نفوذ خود را بر هالیوود گسترش می دهد، راه های مستقیمی همچون تأمین سرمایه و سرمایه گذاری در ساخت فیلم ها یا بازنویسی فیلم نامه ها نیست، بلکه پیشنهاد ارایه کمک در موضوعات برای واقع نمایی هر چه بیشتر است. این کار از طریق ایفای نقش مشاور فیلم ها از سوی مأموران پیشین سیا انجام می پذیرد، هرچند که امکان دارد بعضی ها فکر کنند، آیا به راستی چیزی تحت عنوان «مأمور سابق» وجود دارد یا نه. همان گونه که مأمور پیشین سیا لیندزی موران و نویسنده کتاب «انفجار پوشش من» اشاره کرده است، سیا معمولاً از ماموران سابق خود می خواهد که وظایفی را برای کارفرمای پیشین خود انجام دهند.
به این ترتیب، زمانی که CBS در حال ساخت مجموعه تلویزیونی «آژانس» (که
حتی فیلم نامه آن توسط یک مأمور پیشین نوشته شده) در سال 2001 بود، این شبکه با هیچ مشکلی برای دریافت کمک های رسمی این سازمان مواجه نشد. آژانس به همین اندازه برای تام کلانسی رمان نویس که پس از انتشار «شکار برای اکتبر سرخ» به مقر سیا دعوت شد، سودمند بود، دعوتی که به طور منظم بارها تکرار شد. در نتیجه، وقتی کتاب «پول ترس» کلانسی در سال 2002 به فیلم درآمد، سیا با خوشحالی سازندگان این فیلم را برای یک گردش شخصی از مقر آن به لانگلی برد وبه بن افلک بازیگر پیشنهاد کرد که ترتیب دسترسی او را به تجزیه و تحلیل های سازمان بدهد. وقتی فیلم برداری شروع شد، براندون به سمت مشاور گماشته شد؛ نقشی که در حین ساخت مجموعه تلویزیونی پر زرق و برق Alis نیز برای او تکرار شد.
مأمور پیشین میلت بیردون در دو کار پر اکشن با موضوع جاسوسی، نقش مشاور را بر عهده گرفت. فیلم سال 2006 رابرت دنیرو «چوپان خوب» که گفته می شود نسخه ای نزدیک به داستان رئیس مشهور اداره ضد جاسوسی جیمز جیسوس آنجلتون است و نیز «جنگ» چارلی ویلسون، داستان اقدامات مخفیانه آمریکا برای تأمین تسلیحات مجاهدین افغان در طول اشغال این کشور توسط شوروی در دهه هشتاد است. در عالم واقعیت، این داستانی بود که به پایانی ناخوشایند ختم شد، چرا که جنگجویان آزادی افغانستان، به زایمان تروریست های القاعده کمک کردند. اما در فیلم چنین موضوعی مطرح نمی شد. همان طور که بیردون ـ که مأمور مسئول سیا برای رساندن تسلیحات به افغان ها بوده ـ اندکی قبل از نمایش این فیلم اشاره کرده، «این فیلم این انگاره را کنار می گذارد که به دلیل عملکرد ما در تأمین تسلیحات افغان ها بود که با یازده سپتامبر مواجه شدیم».
اظهار نظر بیردون، سرنخی را در اختیار ما می گذارد از یک دلیل واقعی، که چرا سیا علاقه مند به ارائه مشاوره به هالیوود است. سرنخی که پل کلبو رایزن کل مشترک سابق سیا ـ که مقامی بسیار ارشد در لانگلی محسوب می شود ـ آن را شفاف تر می کند. در سال 2007، کلبو در کالج «حقوق لینچبرگ» در ویرجیانا ـ که به سمت استادیار دانشیاری آنجا منصوب شده ـ به سخنرانی درباره روابط سیا با هالیوود پرداخت. روزنامه نگاری که در این سخنرانی حضور داشت (و حالا تمایل دارد که ناشناس بماند) گزارش کرد که کلبو درباره فیلم سال 2003 آل پاچینو/کالین فارل یعنی«استخدام» سخن گفته است. او گفته که در تمام مدت فیلم برداری این فیلم، یک مأمور سیا به عنوان «مشاور» در کنار فیلم حضور داشته است؛ هرچند که شغل واقعی او گمراه کردن فیلم سازان بوده است نه راهنمایی آنها. این روزنامه نگار به نقل از کلبو گفته است: «ما دوست نداریم هالیوود تا این اندازه به حقیقت نزدیک شود».
اگر چه بسیار عجیب است، اما کلبو در ایمیل مفصلی که برای ما ارسال کرده است، گفتن چنین حرفی را به شدت تکذیب کرده و گفته است که او «گفت و گوهای بسیار خاصی را با مدیریت ارشد سیا به یاد آورده، مبنی بر اینکه تاکنون هیچ کس از تأثیر محتوای فیلم، چنین تصویر غلطی را ارایه نداده است؛ هیچ وقت.» اگر چه این روزنامه نگار گزارش اولیه خود را تأیید کرد، کلبو از بحث بیشتر پیرامون این موضوع خودداری کرد.
بنابراین در کنار جرح و تعدیل سناریوها، سرمایه گذاری در تولید فیلم ها، لاپوشانی حقیقت ـ همین ها به اندازه کافی مایه نگرانی نیست؟ ـ مواردی نیز وجود دارد که برخی با اشاره به آنها بر این باورند که فعالیت های سیا در هالیوود فراتر از اینها نیز می رود؛ در واقع بسیار فراتر، یعنی اصولاً جزو عوامل فیلم است. در ژوئن سال 1997 گری دور فیلم نامه نویس، در حال کار بر روی فیلم نامه اولین فیلمی بود که خود قصد کارگردانی آن را داشت. فیلم نامه یک فیلم اکشن بود و داستان آن علیه تهاجم آمریکا به پاناما در سال 1989 بود که به سرنگونی دیکتاتور این کشور مانوئل نوریگا منجر شد. طبق گفته وندی همسر دور، او با یک دوست قدیمی ـ مأمور سیا چیس براندون ـ درباره رژیم نوریگا و برنامه های مبارزه با مواد مخدر در آمریکای لاتین صحبت کرده است. وندی به CNN گفت: «او بر سر برخی از چیزهایی که در روند تحقیقات خود دریافته بود، خیلی دردسر و اذیت کشید. او در حال تحقیق درباره تهاجم آمریکا به پاناما بود، چون در حال نگارش داستانی واقعی بود که می خواست علیه این تهاجم، سرنگونی نوریگا و حجم هنگفت مبالغ پولشویی شده در بانک های پاناما و نیز پولشویی های دولت خود ما بنویسد».
دور در پایان آن ماه در سانتافه نیومکزیکو بر سر کار دیگری حضور داشت. او در حال بازگشت به لس آنجلس بود که در ساعت یک و پانزده دقیقه بامداد، روز بیست و هشت ژوئن با وندی تماس تلفنی گرفت. تماسی که به گفته وندی، از مکالمات تلفنی ضبط شده حذف شده است. وندی به CNN گفت که او شدیداً نگران می شود، چون دور جوری حرف می زده که انگار تحت فشار و اجبار قرار داشته است. او مطمئن بوده که «یک نفر در اتومبیل کنار او نشسته بوده.» این آخرین باری بود که وندی دور صدای شوهرش را می شنید.
پزشکی قانونی در ادامه تحقیقات خود، انگیزه و چگونگی مرگ دور را «نامعلوم» اعلام کرد، اما پلیس نهایتاً به این نتیجه احتمالی رسید که مرگ این فیلم نامه نویس در اثر سانحه رانندگی رخ داده است. پلیس اعلام کرد که او در حین رانندگی به خواب رفته، اتومبیل از بزرگراه منحرف شده، به داخل آب سقوط کرده و در نتیجه آن غرق شده است. ولی نکات مبهم همچنان در جای خود باقی ماندند؛ لپ تاپ دور که نسخه ای از فیلم نامه ناتمام او در آن قرار داشت و همراه او بود، از داخل اتومبیل وی مفقود شد، همین طور اسلحه ای که دور از روی عادت در سفرهای طولانی با خود می برد. پس از ناپدید شدن دور، فردی که ادعا می کرد نماینده سیا است، به خانه وی مراجعه می کند و درخواست می کند که به مطالب کامپیوتر او دسترسی داشته باشد. تحقیق کننده خصوصی هالیوودی دان کراچفیلد اشاره کرده است که در همین دوره زمانی بوده که نسخه های دست نویس قبلی فیلم نامه دور، به طرزی نامعلوم از حافظه کامپیوتر یاد شده پاک شده است. پلیس ادعا کرد که اتومبیل دور منحرف و از بزرگراه خارج شده است. با این حال، بیوه دور هیچ صدمه محسوسی را بر روی گاردریل های کنار بزرگراه در محل سانحه ادعایی رؤیت نکرده و این پرسش را مطرح کرده که چگونه امکان دارد در یک بزرگراه پر رفت و آمد، به مدت یک سال تمام، هیچ کس متوجه وجود اتومبیلی با این مشخصات در زیر آب نشده باشد؟ شاید از اول تا آخر این ماجرا شباهت بسیار زیادی با یک فیلم جنایی جاسوسی واقعی داشته باشد. اما حادثه مرگ دور برای افراد بسیاری همچنان هضم ناشده باقی مانده است.
با وجود اعتراف سیا به داشتن تمایل به ایفای نقشی آشکارتر در هالیوود، به سختی می توان شفافیت تازه به کار گرفته شده سیا را زیاد جدی گرفت. نکته بسیار مهم این است که حتی اگر برخی از عملیات های این سازمان آشکار و علنی باشد، هنوز حقیقت وقایع چندین دهه قبل آشکار نشده و بسیاری از آنها تصادفاً به حوزه عمومی کشیده شده اند. بنابراین ما از کجا می توانیم اطمینان حاصل کنیم که این سازمان درباره فعالیت های فعلی خود حقیقت را می گوید؟ به این ترتیب می توان گفت، شاید جاسوس ها دوران جنگ سرد را پشت سر گذاشته باشند، اما آنها هنوز در تاریکی سینما برای خود پناهگاهی دارند.
منبع:www.guardian.co.uk