در یادداشت های شما ذخیره شد. توجه داشته باشید که یادداشت ها موقت بوده وبعداز خروج شما حذف خواهد شد.

چکیده

آيا ما امروز تغيير پارادايمي را تجربه مي كنيم كه در آن ادراك شنيداري - عقلي جهان به ادراك تصويري – زيبايي شناختي جهان يا در اصطلاح به «چرخه آيكونيك» تغيير يافته است؟ آيا جهانِ (باز) نمايان شده مجازي و رسانه اي، نسبت به جهانِ زندگي حقيقي براي ما مشخصتر است؟ آيا قالب هاي ارتباطات رسانه اي و اجتماعي، ديدار حضوري انسان‎ها را دگرگون ساخته و تحت تأثير قرار داده است؟ آيا رسانه از يك ابزار دقيق قابل استفاده به مايعي سيال بدل شده است كه انسان‎ها خواسته يا ناخواسته در آن به اين‎سو و آن‎سو مي‌روند؟
اين پرسش ها زماني مطرح مي شود كه نوآوري هاي فناوري در رسانه، با الزامات آن براي معنابخشي و راهبري در زندگي ما بازتاب مي يابند. همزمان، شيب پرسش ها، موضع پرسش‌كننده را فاش مي-كند: هرچند - خواسته يا ناخواسته - اثرگذاري چندرسانه با ترديد نگريسته مي شود؛ اما انقلاب دائمي رسانه - فقط يك وعده نيست. آيا چندرسانه اي، اطلاعات آزاد جهاني و شبكه بدون مرز، عبور از محدوديت هاي فيزيكي، ارتباطات و بهره‎برداري از ابعاد جديد واقعيت را ممكن مي‎سازند؟
انقلاب رسانهاي، دوره‌هاي محسوس و قابل تجربه اي را در حوزه هاي گوناگونِ زندگي پشتِ‎سر گذاشته است؛ وقوع بهار عربي در سال 2011 بدون ابزارهاي چندرسانه اي (توييتر، بلاگ‎ها، درگاههاي اينترنتي)، ارتباطاتي به‎سختي قابل تصور بود. نوآوري هايي همچون پيدايش شبكه هاي اجتماعي (مانند فيس‎بوك، تأسيس: 2004، 800 ميليون نفر كاربر تا سال 2011)، جست‌وجوگرها (مانند گوگل، تأسيس: 2004) و تجميع همه رسانه ها در يك جيب (مانند آيفون، عرضه در سال 2007) شيوه رفتار و سبك زندگي ميليون ها انسان را تغيير داده است. ارزيابي كلان اين نوآوري ها در شكوفايي اقتصادي مخترعان آنها (مارك زاكربرگ، لري پيج، استيو جابز) و همچنين در ويژگي پيام‎رساني شان بازتاب يافته است. فيلم‎هاي سينمايي سه‎بُعدي مانند آواتار (۲۰۰۹، كارگردان: جيمز كامرن)، بازي هاي برخط با چند بازيكن (MMORPGS) و قالب هاي ارتباطي مبتني بر اينترنت مانند تايم‎لاين (2001; Facebook)، سنگ‎بناي وضعيتي هستند كه مرزهاي ميان جهان واقعي و مجازي را درهم‎آميخته است.
حال پرسش اين است كه چرا داده‌ و تحليل‌هاي آن به سالنامه علوم تربيتي ديني وارد شده است؟ در وهله نخست بايد گفت داده ها، با سرعتي بسيار زياد و در‎عين‎حال در سطحي عميق، تغييراتي جهاني و مؤثر در زيست‎جهان ما ايجاد كرده اند. پس به سبب اهميت بسيار و دوسوگرا‎بودن بايد حقيقي انگاشته شوند يا دقيق تر و اعتبار آنها به حقيقي‎انگاشتن آنهاست، به‌ويژه آنكه از سوي جوانان بيش‎از‎پيش پذيرفته مي شوند، پيش مي روند و بديهي به‎نظر مي آيند. بنابراين، چندرسانه-اي‎شدنِ زيست‎جهان، فرايندهاي آموزشي رسمي و غيررسمي را دربرمي گيرد؛ قالب هاي ارتباطي رسانه اي، اجتماعي و داده پردازي‎شده بر انتظارات ارتباطي، اجتماعي، اطلاعاتي و حتي بر دانش-آموزان و دروس تعليمات ديني تأثير مي گذارند؛ تا جايي كه چالش و مطالبات تربيتي ـ روشي ايجاد مي كنند. انقلاب صنعتي و ارتباطي، مضمون اديان و همچنين مسيحيت را نهايتاً لمس خواهد كرد. صداي آن برخاسته است: وقتي از «انسانِ اينترنتي» سخن مي رود، وقتي كه از «يادآوريِ مطلق» يعني فراموش نشدن مطالب در اينترنت بحث مي شود، زماني كه از قدرت ديني الزام آور جماعتِ اينترنتي سخن گفته مي شود و يا زماني كه از كنار گذاشته شدن شهادت لفظي به‎واسطه دنياي تصاوير مجازي و تجربه فضاهايي از‎اين‎دست ياد مي شود. وبلاگ نويس امريكايي در پاسخ به پرسشي درباره اينكه وقتي از فيس‎بوك خارج مي شود، چه رخ مي دهد، گفته بود: «انسان زندگي اش را از دست مي‎دهد. نام‎بردن از جذابيت ها و بحران هاي چندرسانه اي بدواً دشوار است».
اين سالنامه موضوع دين و چندرسانه را در دستور كار گفتمان هاي تربيت ديني قرار داده است. در «پيش گفتار» اين وضعيت از منظر الهيات و مناقشات آن مطرح شده است. فصل نخست از منظر علوم رسانه و الهيات، رسانه را به‎عنوان «عامل كليدي در جهان زندگي ما» توصيف مي كند. بخش دوم، دريافت و طراحي دين را در رسانه نشان مي دهد. بخش سوم، درباره فرصت ها و موقعيت-هايي تعليمي توضيح مي دهد كه دروس ديني و فضاهاي آموزشي چگونه مي توانند با چندرسانه اي كار كنند و در پايان نيز - مطابق شيوه معمول 25 سالنامه پيشين ـ، نگاه مجدد و چشم اندازها تبيين مي گردد. از‎آنجا‎كه رابطه دين با چندرسانه اي را نمي توان يك بار براي هميشه تبيين كرد، - حوزه كاري اين دو، همواره در تحول و پويايي و دگرگوني است، پس بايد وضعيت هاي بينابين و بازتاب ابعاد تعليم‎و‎تربيت ديني تشريح گردد.


شناسنامه

«خدا» را در گوگل جستجو کن (کد 2805)
ویژه برگزاری اولین همایش علمی پژوهشی اخلاق و رسانه
ترجمه و تحقیق: دکتر محمد اخگری
به کوشش:رودلف انگلرت، هلگا - کوهلر- اشپیگل، الیزابت ناوراتس، برند شرودر و فردریش شوایتسر
ناشر و تهیه‌کننده: اداره‌‏کل پژوهش‌های اسلامی رسانه
دفتر پژوهش‌های بنیادی دین و رسانه؛ گروه مطالعات فرهنگی، اجتماعی و بین‌الملل دین و رسانه
طراح جلد: مجتبی قانونی
صفحه آرا: امیر عطاردی
نوبت چاپ: اول /1397
شمارگان: 1000
بها: 200000ریال
همه حقوق، محفوظ و متعلق به ناشر است.
نشر الکترونیکی اثر بدون کسب اجازه کتبی از ناشر ممنوع است.
قم، بلوارامین، مجموعه صداوسیما، اداره‌کل پژوهش‌های اسلامی رسانه، نمابر: 32915510
تهران: جام‌جم، ساختمان شهید رهبر، طبقه زیرین، تلفن: 22014738، نمابر: 22164997
مشهد: خیابان امام خمینی(ره)، جنب باغ ملی، ساختمان صبا، طبقه سوم، تلفن: 32215108 نمابر:32215106
سامانه مخاطبان: 11ـ32915510ـ025 سامانه پیام کوتاه: 30000255
شابک: 0-414-514-964-978 ISBN: 978-964-514-414-0
www.irc.ir info@irc.ir sapp.ir/irc.ir @ irc_ir