// نشریه / سياحت غرب 12

تمرکز قدرت در یادداشت های شما ذخیره شد. توجه داشته باشید که یادداشت ها موقت بوده وبعداز خروج شما حذف خواهد شد.

تمرکز قدرت

اخیرا در کنگره اى با نام «کنگره مناطق زیستى ملى» شرکت کردم که در آن 250 نفر با هدف تجزیه قدرت سیاسى مرکزى به نفع قدرت محلى، خودکفایى اقتصادى و فطرت مبتنى بر طبیعت و محدودیت یا «فطرت سبز» کار مى کردند. چندین تن از شرکت کنندگان در کنگره، آشکارا از نقشى که کامپیوترها در ساختن شبکه هاى ارتباطى بین مناطق زیستى و به تبع آن، تسهیل کردن تبادل سریع اطلاعات در این مناطق دارند، دفاع کردند. على رغم این مسأله که استفاده از کامپیوترها در این جهت، ممکن است سبب ایجاد تمرکز قدرت شود، این موضوع مورد بحث قرار گرفت که کامپیوترها «ابزارى خنثى» هستند که مى توانند به گروه هایى که اهدافشان تکفیر موسسات بزرگى است که کامپیوترها را اختراع کرده اند و بر آن ها سلطه دارند، کمک کنند. این یک حیله جالب است: ما اختراع آن ها را مى گیریم و مانند یک نوع مبارزه ژاپنى از آن علیه به وجود آورندگان آن استفاده مى کنیم. این حیله در ابتدا جالب به نظر مى رسد، اما با توجه به خصوصیت ماهوى کامپیوترها که ناگزیر منجر به تمرکز مى شود، نمى توان بر روى آن حساب کرد.
این مساله در ابتدا با توجه به ظاهر کامپیوترها که شکل یک فناورى دموکراتیک محدود را دارند، ما را به اشتباه مى اندازد. مردم در خانه شان کامپیوتر دارند و آن را براى خود و سازمان شان مفید و قدرت بخش مى بینند. کامپیوترها در بسیارى زمینه ها کمک کننده هستند و نظارت هاى شخصى قابل توجهى بر خلاف تکنولوژى هاى دیگر مانند تلویزیون، به افراد ارائه مى کنند. گروه هاى اجتماعى و سیاسى کوچک، کامپیوترها را ابزار ارزشمندى براى ذخیره و نگهدارى اطلاعات، ایجاد شبکه، فرایندهاى پستى، تهیه نسخه هاى تمیز و مرتب، تهیه لیست هاى عضویت، نگه داشتن حساب و کتاب ها و غیره مى دانند. با همه این موارد، هنوز سئوالى در این جا مطرح است. مساله اصلى این نیست که آیا کامپیوترها مى توانند به شما و گروهتان سود برسانند یا خیر. سئوال این است که چه کسى بیش ترین فایده را از وجود کامپیوترها در جامعه مى برد؟ پاسخ این است که با همه این مزیت هاى محدود، این موسسات بزرگ هستند که بیش ترین سود را مى برند و خود نیز به خوبى نسبت به این مساله آگاهند.
اختراع کامپیوتر، توسط یک گروه از افراد شریف و نجیب و اصلاح طلب ساده لوح که قصد داشته باشند به وسیله تکنولوژى، دموکراسى بیش ترى ایجاد کنند، صورت نگرفته است. با وجود این که کامپیوترها در دهه 1920 اختراع شدند، این نیروهاى نظامى آمریکایى و انگلیسى بودند که براى نخستین بار از آن ها به طور جدى به عنوان یک سیستم راهنما براى موشک هایشان در جریان جنگ جهانى دوم استفاده کردند. دو دهه بعد، IBMاین فناورى را به استفاده هاى تجارى عظیم تغییر داد. از دهه 1970 به بعد «آتارى» و «اَپل» ماموریت خود را براى ورود کامپیوتر به همه خانه ها و مدرسه ها اجرا کردند. تا دهه 1970، ارتش و شرکت هاى بزرگ، به طور کامل کامپیوترها را با سود فراوان و دسترسى جغرافیایى گسترده تر براى عملیات متمرکز وارد تمامى امور خود کرده بودند. آن اصلاح طلبان ساده لوح، حتى یک دکمه پلاستیکى را هم فشار نداده بودند. تکنولوژى کامپیوتر، قسمت اصلى از یک زیربناى فنى پیشرفته است و کامپیوترها ممکن است در جامعه اى پدیدار شده باشند که پیش از این، در ابتداى مسیر فناورى و پیشرفت بودند. ساخت کامپیوترها بسیار گران تمام مى شود، آن ها به طرز بسیار پیچیده اى با سیستم هاى تلفنى مرکزى ارتباط دارند و برخى از استفاده هاى بهینه اى که مى توان از آن ها کرد، مانند محاسبه بسیار سریع و نقشه بردارى ماهواره اى از منابع زیرزمینى، آن چنان پرهزینه هستند که تنها موسسات عظیم مى توانند از عهده آن برآیند.
کامپیوترها مانند دیگر تکنولوژى هاى پیشرفته نظیر ارتباطات ماهواره اى، کشاورزى ماشینى، روبات شناسى، مواد ضد آفات و... در خدمت اقتصاد هستند. حال هر چه اندازه و حجم تشکیلات اقتصادى و شرکت بزرگ تر باشد، توانایى تهیه کامپیوترهاى بیش ترى را دارد. علاوه بر این، کامپیوترها پیچیده تر و سطح بالاتر شده و باید توسط گروه اجرایىِ آزموده تر اداره شوند، و در مناطق اقتصادى که به طور گسترده پراکنده شده اند، ارتباطات کامپیوترى بیش ترى نسبت به موسسات و واحدهاى اقتصادى کوچک تر وجود خواهد داشت. در نتیجه، تجارت هاى بزرگ تر از امتیازات بیش ترى برخوردار خواهند بود. با وجود این که تجارت ها و کسب هاى کوچک تر هم از وجود کامپیوترها استفاده مى کنند، تجارت هاى بزرگ تر، بسیار بیش تر سود مى برند؛ زیرا بزرگى و پیچیدگى و دسترسى به عملیات هایى که کامپیوتر آن ها را تسهیل مى کند، به منابع مالى بسیار بیش ترى نیاز دارد.
اگر کامپیوترها اختراع نشده بودند تجارت هاى کوچک تر بسیار موفق تر بودند، زیرا اساسا کامپیوترها ابزارى هستند که تنها تجارت هاى بزرگ قادر به استفاده از آن ها مى باشند. نقش کامپیوترها در بانک هاى بین المللى را در نظر بگیرید؛ انتقال سریع پول از بازارى به بازار دیگر، ایجاد توسعه در این جا و آن جا. موسسات چندملیتى به سادگى نمى توانستند آن چه را که امروزه انجام مى دهند، بدون کامپیوترها و استفاده از ارتباطات ماهواره اى انجام دهند. کامپیوتر این موسسات را قادر ساخته که آن چنان گسترش یابند که قبلاً هرگز ممکن نبوده است. آن بانک ها دیگر فراتر از چندملیتى هستند؛ بلکه به درستى جهانى شده اند. روند سرعت یافته اى که در آن درخت ها در اندونزى و برونئى قطع شده اند، معادن اقیانوس آرام استخراج شده اند و سدها در سراسر جهان ساخته شده اند، نشان دهنده توانایى افزایش یافته شرکت ها در اداره امور با یک مدیریت مرکزى است که فعالیت هاى روزانه را در سرتاسر جهان تحت تأثیر قرار مى دهد.
براى مردمى که تلاش مى کنند از نابودى سیاره زمین جلوگیرى کنند، بسیار ساده لوحانه است که از کامپیوتر به عنوان ابزارى خنثى و سودمند براى تمرکز زدایى یاد کنند، چرا که اساسا کامپیوتر ابزارى براى تمرکز بخشیدن به منافع توسعه است. مؤسسات بزرگ که به دنبال فایده دوم کامپیوتر یعنى سود بردن از آن هستند، بسیار بیش تر از اصلاح طلبان ساده لوحى که قصد دارند از کامپیوترها به عنوان یک مقابله به مثل پیشرفته استفاده کنند، منفعت خواهند برد. این تنها بدفهمى کل ماجرا است و قطعا غرور و خودبینى باعث شده این گونه فکر کنیم. طرفداران محیط زیست، محافظان زیست مناطق و دیگر عمل گرایان متجدد، بسیار موفق تر خواهند بود اگر این نکته را مدّنظر قرار دهند که در ازاى همه آن منافع ناچیزى که کامپیوتر به آن ها ارایه مى کند، نهایتا تمامى تلاش هاى آن ها را بى اثر خواهند کرد. ما باید کار را از خود کامپیوترها به عنوان معضلى زیست محیطى و سیاسى شروع کنیم.
منبع: فصلى از کتاب "In the absence of the sacred"