// نشریه / سياحت غرب 13

آغاز در یادداشت های شما ذخیره شد. توجه داشته باشید که یادداشت ها موقت بوده وبعداز خروج شما حذف خواهد شد.

آغاز

بسیارى از افراد در این نکته تردیدى ندارند که مدرنیسم، دنیاى بهتر، مرفّه تر و پررونق ترى را به بشریت عرضه کرده است و بشر امروز نسبت به گذشته از رفاه و آسایشى به مراتب بیشتر بهره مند است. آیا این باور، واقعى و پذیرفتنى است یا آن که به سان پاره اى دیگر از باورها، در زمره مشهورات قابل خدشه و تردید است؟
براى پاسخ به این سؤال از نقاط و زوایاى گوناگونى مى توان وارد بحث شد اما مهم ترین آن ها، مسأله تأثیر مدرنیسم بر محیط زیست و کره خاکى، این خانه آدمیان است. علوم، تکنولوژى و ساختارهاى معیشتى مدرن، ظرف یکى دو قرن اخیر تأثیرات بسیار عمیق و عظیمى بر طبیعت و زمین گذاشته اند و این روند در یک قرن آینده تشدید خواهد شد. از جمله این تأثیرات گرم شدن کره زمین ظرف یک قرن اخیر به میزانى بیش از هزاران سال اخیر است که تا یک قرن آینده پیش بینى مى شود دماى زمین افزایشى معادل 4/1 تا 8/5 درجه داشته باشد.
اخیرا گزارشى از سوى آکادمى ملى علوم آمریکا که برجسته ترین مجمع علمى این کشور است، منتشر شده و طى آن خاطرنشان شده است که این افزایش درجه در قرن بیست و یکم، به ذوب شدن یخچالهاى طبیعى، توده یخ هاى قطبى، افزایش سطح آب دریاها، افزایش بارندگى ها، طوفان، تغییرات شدید جوى، نابودى سکونت گاه هاى طبیعى، آلودگى آب هاى شیرین، خشک شدن وسیع جنگلها، انقراض گونه هاى زیستى و بالاخره گسترش خشکسالى خواهد انجامید.
مفهوم هشدار فوق چیزى جز این نیست که کارنامه مدرنیسم در آبادى دنیاى بشریت، به شدت مخدوش و مورد بدگمانى است. اگر ما حتى بپذیریم که مدرنیسم براى یکى دو قرن، دنیایى مرفّه تر به بشریت عرضه داشته است، باید اذعان کنیم که این آبادى و رفاه، به بهاى تفسید و تخریب زیستگاه نسلهاى آتى بشرى بوده است و به راستى آیا این تعاملى عادلانه و خردمندانه با طبیعت و نسلهاى آتى است؟ و آیا این حق بشر جدید بوده است یا تکلیف او؟ (با فرض این که بشر مدرن به چیزى به نام تکلیف و مسؤولیت و... قائل باشد!).
البته یک راه در پیش روى دنیاى مدرن براى گریز از این وضعیت مخاطره آمیز وجود دارد و آن تغییر باورها و ساختارهاى مدرن در امر تولید و مصرف و معیشت است که این امر تقریبا به معناى وداع با مدرنیته و ورود به دنیایى دیگر است، اما آیا بشر جدید و نهادهاى قدرت برآمده از مدرنیته چنین شهامتى را دارند یا آن که ترجیح مى دهند سرنوشت خود را به تقدیرى نامعلوم بسپارند؟ براى توضیح بیشتر در این زمینه به آخرین مقاله این شماره سیاحت غرب با عنوان «دنیاى ظالم، بدرود» مراجعه فرمایید.


انّه ولى التوفیق
اداره کل پژوهش
مرکز پژوهشهاى اسلامى صدا و سیما