// گزیده های معارفی / سیره

نامه حسن بصري به امام مجتبي(ع)

عنواننامه حسن بصري به امام مجتبي(ع)
سيرهامامان بزرگوار(ع) كه رهبران اصلي پيشروان فكري و پاسداران حقيقي مرزهاي فرهنگي و عقيدتي اجتماع بوده و هستند، هنگامي كه جامعه از خلافت ايشان كه حق واقعي آنان بر طبق نصوص قرآني و روايي بود محروم گشت، در اوج اختناق و سختي، به بازسازي و هدايت افكار مردم مي‌پرداختند. شخصي به نام حسن بصري نامه‌اي به حضور امام حسن مجتبي (عليه السلام)فرستاده و در اين جهت خواستار راهنمايي و ارشاد حضرت(ع) شد. او در اين نامه خطاب به امام(ع) نوشت: همانا شما به منزله كشتي نوح هستيد كه به واسطه آن مؤمنين و مسلمانان نجات مي‌يابند تقاضا دارم كه در مورد مسئله سرنوشت و اين كه آيا انسان از خود اختياري دارد يا نه، مطلب جامع و كاملي بفرماييد كه از اين اختلاف آراء كه بين مردم پديد آمده جلوگيري شود. امام حسن مجتبي(ع) در پاسخ چنين نوشت: (به نام خداوند بخشاينده مهربان، همانا نامه‌ات را خواندم و اگر نبود كه نوشته بودي مردم حال و گذشته در اين مسئله متحيرند پاسخي نمي‌دادم اما چنين مي‌گويم كه اگر كسي منكر آگاهي خداوند به اعمال تمامي انسانها از ابتدا تا نهايت عالم باشد با تحقيق كافر است و كسي كه گناه خود را به خداوند نسبت دهد (به اين اعتبار كه چون خداوند به فعل گناه من آگاهي داشته است، پس من اختياري از خود ندارم) همانا به فسق گراييده است بنابراين خداوند كسي را مجبور به اطاعت نكرده است و مانع گناه كسي نيست كه اختيار از كسي سلب شده باشد و از آن طرف نيز وضع بندگان را به حال خويش نگذاشته و به سبب مالكيت به كل هستي (و غرض از آفرينش انسان) آنان را به اختيار خودشان به سوي اطاعت و بندگي دعوت كرده و از مخالفت با حق بر حذر داشته است پس اگر كسي بخواهد خدا را اطاعت كند، مانعي (به نام قدر و سرنوشت) براي او نبوده و هنگامي كه به سمت گناه نيز مي‌رود او به سبب منتّي كه در هدايت انسانها دارد، بصيرت و بينايي عنايت مي‌كند كه بشر به سوي دره و منجلاب فساد سقوط نكند بنابراين اجباري در خطا و صواب ندارد والا اگر مختار نبود از جنس ملائكه محسوب مي‌شد.(1)
پاورقي
منبع انوار هدايت
نويسندهبهاءالدين قهرماني نژاد شايق
ناشر سبوح
محل چاپتهران
سال چاپ1384
صفحه74-75

/// آخرین گزیده‌ها