// گزیده های معارفی / ضرب المثل

اوج تنبلي و تن‌پروري

عنواناوج تنبلي و تن‌پروري
ضرب المثل«يا الله، آقا‌ آب خواهد!»
زمينه پيدايشمي‌گويند غلامي، خيلي تنبل بود و هر وقت تشنه مي‌شد دعا مي‌كرد: «الهي آقا بخواهد!» تا شايد به اين طريق مجبور شود از جا بلند شود و خود نيز جرعه‌اي آب بنوشد.(1)
پيامهاغالباً در مورد انسان‌هاي تنبل و راحت‌طلب به كار مي‌رود.
ضرب المثل هاي هم مضمونـ كوشش بيهوده، به از خفتگي.(2) (مولوي) ـ كاهلي بدتر از كافري است.(3) ـ بيگاري به كه بيكاري.(4) ـ به تنبل گفتند: «برو به سايه» گفت: «سايه خودش مي‌آيه»!(5) ـ به تنبل گفتند: «مگس‌هايت را بزن.»‌ گفت: «به زحمتش نمي‌ارزد»!(6) ـ بخور و بخواب، كار من است، خدا نگه‌دار من است.(7)
اشعار هم مضمونبرو شير درنده باش اي دَغَل * مينداز خود را چو روباه شل(8) (سعدي) تن آساني و كاهلي دور كن * بكوش و ز رنج تنت سور كن ... كه اندر جهان سودِ بي‌رنج نيست * كسي را كه كاهل بود گنج نيست(9) (سعدي)
ريشه هاي قرآني حديثيامام علي(ع): «اِيّاكُمْ وَ الْكَسَلَ؛ از تنبلي بپرهيزيد».(10) امام باقر(ع): «اِنّي لاَبْغِضُ الرَّجُلَ ـ اَوْ اُبْغِضُ لِلَّرجُلِ ـ أنْ يَكُونَ كَسْلاناً عَنْ اَمْرِ دُنياهُ، وَ مَنْ كَسِلَ عَنْ اَمْر دنياهُ فَهُوَ عَنْ اَمْر آخِرتِهِ اَكْسَلُ؛ من نفرت دارم از مرد ـ يا براي مرد ـ كه در كار دنيايش تنبل باشد. هر كه در كار دنيايش تنبل باشد، در كار آخرتش تنبل‌تر است».(11)
پاورقي1. ابراهيم شكورزاده بلوري، دوازده هزار مثل فارسي، ص 152. 2. امثال و حكم دهخدا، ج 3، ص 1247. 3. دوازده هزار مثل فارسي، ص 777. 4. امثال و حكم دهخدا، ج 1، ص 490. 5. دوازده هزار مثل فارسي، ص 263. 6. همان. 7. امثال و حكم دهخدا، ج 1، ص 396. 8. همان، ص 429. 9. همان، ص 551. 10. علامه مجلسي، بحارالانوار، ج 73، ص 159. 11. شيخ كليني، كافي، ج 5، ص 85.

/// آخرین گزیده‌ها